የአፍሪካ ውቅያኖስ፡ ጥልቀቱ፣ የውሃ ፍልሰቶቹ እና የሚያስደንቅ የባህር ሕይወት

መግቢያ፡ አፍሪካ እና የውቅያኖስ ንግስና

አፍሪካ፣ ብዙውን ጊዜ በአፈር ላይ ያለው ሀብቷ በሚታወቅበት ጊዜ፣ በሦስት ትላልቅ ውቅያኖሶች የተከበበች የባህር አገር ናት። ከሰሜን በኩል ሜድትራኒያን ባህር፣ ምዕራብ እና ደቡብ ምዕራብ በኩል አትላንቲክ ውቅያኖስ፣ እንዲሁም ምስራቅ በኩል ህንድ ውቅያኖስ ይገኛሉ። ይህ የባህር አገር ከ30,500 ኪሎ ሜትር በላይ የባህር ዳርቻ ርዝመት አለው፣ ከዚህም ውስጥ ከፍተኛው ድርሻ ለሀገራት እንደ ሶማሊያ፣ ደቡብ አፍሪካ፣ ሞዛምቢክ እና ማዳጋስካር ይገኛል። የአፍሪካ ኢኮኖሚዎች በከፍተኛ ሁኔታ በማሳደግ፣ በመጓጓዝ እና በምግብ ማቅረብ ረገድ በእነዚህ ውቅያኖሶች ላይ የተመሰረቱ ናቸው።

የአፍሪካ የባህር ጂኦግራፊ እና አስደናቂ ጥልቀቶች

የአፍሪካ የባህር ዳርቻዎች ከተለያዩ ጂኦሎጂያዊ ታሪኮች ጋር የተያያዙ የተለያዩ ቅርጾችን ያሳያሉ። የምስራቅ አፍሪካ ዳርቻ በከፍተኛ ሁኔታ በምስራቅ አፍሪካን ሪፍት ሸለቆ ተጽዕኖ ስር የመጣ ነው፣ ይህም ከሶማሊያ እስከ ሞዛምቢክ ድረስ የሚዘረጋ ከፍተኛ የባህር ወሽመጥ ያለው አካባቢ ነው። በምዕራብ አፍሪካ ዳርቻ ላይ፣ ከሞሮኮ እስከ ናሚቢያ ድረስ፣ አብዛኛው የባህር ዳርቻ ቀጥ ያለ እና ከባህር ወለል በታች ያለ ሰፊ የግድግዳ ስፍራ (continental shelf) ያለው ነው።

የአፍሪካ በጣም ጥልቅ ነጥቦች

የአፍሪካ ውቅያኖሶች አስደናቂ እና ጥልቅ ቦታዎችን ይይዛሉ፡-

• የሞዛምቢክ ቻናል፡ በማዳጋስካር እና በምስራቅ አፍሪካ መካከል የሚገኝ ይህ ቻናል ከ3,000 ሜትር በላይ ጥልቀት አለው፣ እና አስፈላጊ የሆነ የንግድ መስመር ነው።
• አጎልሃስ ሰገነት (Agulhas Basin)፡ በደቡብ አፍሪካ አጠገብ የሚገኝ ይህ ሰገነት ከ5,000 ሜትር ጥልቀት ያለው ነው።
• የኬፕ ሰገነት (Cape Basin)፡ ይህም በደቡብ አፍሪካ የአትላንቲክ ዳርቻ ላይ የሚገኝ ሲሆን ጥልቀቱ ከ5,000 ሜትር ይበልጣል።
• ሮማንሸ ጉድጓድ (Romanche Trench)፡ ይህ በመካከለኛው አትላንቲክ ውቅያኖስ ላይ የሚገኝ ጥልቅ ጉድጓድ ከ7,760 ሜትር ጥልቀት ጋር በአፍሪካ አጠገብ ካሉት ቦታዎች በጣም ጥልቅ ነው። በአፍሪካ እና በደቡብ አሜሪካ የቴክቶኒክ ሳህኖች መለያየት የተፈጠረ ነው።

የውሃ ፍልሰቶች (አሁንታዎች)፡ የአፍሪካ የአየር ንብረት እና ኢኮኖሚ የሚገዙ ኃይሎች

የአፍሪካን የባህር አካባቢ የሚቆጣጠሩት በአስፈላጊነታቸው እና በጥንካሬያቸው የሚታወቁ የውሃ ፍልሰቶች (አሁንታዎች) ናቸው። እነዚህ ፍልሰቶች የአየር ንብረትን፣ የአውሮፓላ ወይም የእርሻ ምርታማነትን እና የሕይወት ዝርያዎችን ስርጭት ይገዛሉ።

ዋና ዋና የምስራቅ አፍሪካ የውሃ ፍልሰቶች

የአጎልሃስ የውሃ ፍልሰት (Agulhas Current): ይህ ከምዕራብ ህንድ ውቅያኖስ የሚመጣ ከሰሜን ወደ ደቡብ የሚፈስ ኃይለኛ እና ወይናማ የውሃ ፍልሰት ነው። በደቡብ አፍሪካ ዳርቻ ላይ ከሞዛምቢክ አካባቢ ጀምሮ እስከ የጉድ አንበሳ ምድረ በዳ (Cape of Good Hope) ድረስ ይፈስሳል። ይህ ፍልሰት የአካባቢውን አየር ንብረት ሙቅ እና እርጥብ ያደርገዋል፣ ነገር ግን ኃይለኛ የባህር ማዕበሎችንም ያመነጫል። ከፍተኛ የሆነ ክስተት የሚባለው “አጎልሃስ ሪትሮፍሌክሽን” (Agulhas Retroflection) ነው፣ በዚህ ጊዜ ፍልሰቱ በደቡብ አፍሪካ ፍጥነት ወደ አትላንቲክ ውቅያኖስ ይገለበጣል፣ ከዚያም የሙቀትን እና የጨውን መጠን በዓለም አቀፍ የውሃ ፍልሰት ስርዓት ውስጥ ያስተላልፋል።

ዋና ዋና የምዕራብ አፍሪካ የውሃ ፍልሰቶች

የቤንጉኤላ የውሃ ፍልሰት (Benguela Current): ይህ ቀዝቃዛ የውሃ ፍልሰት ከደቡብ አትላንቲክ ውቅያኖስ ወደ ሰሜን በናሚቢያ እና አንጎላ ዳርቻዎች ላይ ይፈስሳል። ይህ ፍልሰት በአካባቢው ላይ ቀዝቃዛ እና ደረቅ አየር ንብረትን ያስከትላል፣ ነገር ግን ከፍተኛ የሆነ የንግድ እና የምግብ አቅርቦት ያለው የሆነ የማዕበል ማነቃቂያ ይፈጥራል። ይህ ማነቃቂያ ከባህር ወለል የሚነሱ ምግብ ንጥረ ነገሮችን ወደ ላይ ያነሳል፣ ይህም በተራው ብዙ የዓሣ እና የባህር አውራ እንስሳት ሕይወትን ያበቃቅማል። ይህ አካባቢ ከአለም ላይ በጣም ምርታማ የሆኑ የዓሣ ማጥመቂያ ቦታዎችን ያጠቃልላል።

የጊኒ የውሃ ፍልሰት (Guinea Current): ይህ ሙቅ የውሃ ፍልሰት በጊኒ ባህር ላይ ከምዕራብ አፍሪካ ዳርቻ በኩል ይፈስሳል፣ ከሴኔጋል እስከ ጋቦን ድረስ። የአየር ንብረቱን እርጥብ እና ሙቅ ያደርገዋል፣ ይህም በአካባቢው የአትላንቲክ የእርጥብ ደኖችን ለመደገፍ ይረዳል።

የማሪን ባዮዳይቨርሲቲ (የባህር ሕይወት ድርሻ)፡ አፍሪካ የባህር ሕይወት ማከማቻ

የአፍሪካ ውቅያኖሶች ከአለም ላይ በጣም የተለያዩ እና ብቸኛ የሆኑ የማሪን ሕይወት ድርሻዎችን ይይዛሉ። ከሰሜን አፍሪካ ቀዝቃዛ ውሃዎች እስከ ምስራቅ አፍሪካ ሙቅ የኮራል ሪፎች ድረስ ያለው የአካባቢ ልዩነት ከፍተኛ የሕይወት ዝርያዎችን እንዲኖሩ አድርጓል።

የኮራል ሪፎች እና ማንጎቭ ደኖች

በምስራቅ አፍሪካ ዳርቻ፣ በተለይም በማዳጋስካር፣ ሴሼልስ፣ ኮሞሮስ እና ታንዛኒያ አካባቢ ብዙ የኮራል ሪፎች ይገኛሉ። የኬንያ የኮራል ሪፍ ስርዓት እና የባራ ሪፍ (Bara Reef) በሞዛምቢክ ውስጥ ከፍተኛ የሕይወት ዝርያ ያላቸው ናቸው። በምዕራብ አፍሪካ ዳርቻ፣ በሀገራት እንደ ናይጄሪያ፣ ካሜሩን እና ጋቦን ውስጥ የሚገኙት ማንጎቭ ደኖች የዓሣ ማሳደጊያ እና የባህር ዳርቻ መከላከያ ሚና ይጫወታሉ። የደልታ የናይጄር ወንዝ እና የኦጋው ወንዝ ማንጎቭ ደኖች በጣም አስፈላጊ ናቸው።

ዋና ዋና የባህር አውራ እንስሳት እና ዓሦች

የአፍሪካ ውሃዎች ብዙ ታዋቂ የባህር አውራ እንስሳትን ይይዛሉ፡-

• ደቡብ አትላንቲክ የቀኝ ቼክ ዓሣ (Southern Right Whale): እነዚህ ታላላቅ ዓሦች በደቡብ አፍሪካ እና ሞዛምቢክ ዳርቻዎች ላይ ለማሳደግ ይመጣሉ። ከ በደቡብ አፍሪካ እስከ ኢንሃምባኔ (Inhambane) በሞዛምቢክ ድረስ የሚገኙ ቦታዎች አሏቸው።
• የህንድ ውቅያኖስ ሃምፕባክ ዓሣ (Indian Ocean Humpback Dolphin): ይህ በምስራቅ አፍሪካ ዳርቻ ላይ የሚገኝ የተወሰነ ዝርያ ነው፣ በተለይም በየሱፊ ባህር (Zanzibar Channel) እና በባዚ ደሴቶች (Bazaruto Archipelago) አካባቢ።
• የአፍሪካ ማንቲስ ራይ (African Manta Ray): በሞዛምቢክ ካናል እና በማዳጋስካር አካባቢ ይገኛል።
• የባህር አራዊት (Seals): የደቡብ አፍሪካ የባህር አራዊት (Arctocephalus pusillus) በዋነኝነት በካፕ ክሮስ (Cape Cross) በናሚቢያ እና በደቡብ አፍሪካ ደሴቶች ላይ ትልቅ መንደሮች አሉት።

የኢኮኖሚ ጠቀሜታ፡ ዓሣ ማጥመቂያ፣ ትራንስፖርት እና ቱሪዝም

የአፍሪካ ውቅያኖሶች ለኢኮኖሚያቸው አስፈላጊ የሆኑ ሦስት ዋና ዋና አገልግሎቶችን ያቀርባሉ፡ ዓሣ ማጥመቂያ፣ የመጓጓዣ መንገዶች እና የቱሪዝም እድሎች።

ዓሣ ማጥመቂያ፡ በአፍሪካ ውስጥ ከ10 ሚሊዮን በላይ ሰዎች በቀጥታ ወይም በተዘዋዋሪ በዓሣ ማጥመቂያ ላይ የተመሰረተ ሥራ አላቸው። የየሞሮኮ ሳርዲን እና አንቾቪ ኢንዱስትሪ፣ የናሚቢያ እና