Culture

መግቢያ፡ በባህል እና በማህበር ውስጥ ያለው ግፊት የማህበራዊ ተጽዕኖ እና መስማማት ጥናት በምዕራባዊ ሳይኮሎጂ ውስጥ በ ሰሎሞን አሽ እና በ ስታንሊ ሚልግራም የታወቁ ሙከራዎችን በመጠቀም አጥርቷል። ነገር ግን፣ እነዚህ ፅንሰ-ሀሳቦች በዓለም ዙሪያ ባሉ የተለያዩ ባህሎች ውስጥ እንዴት እንደሚገለጡ መረዳት አስፈላጊ ነው። በእስያ እና በፓሲፊክ አካባቢ የሚካሄዱ ሙከራዎች የማህበራዊ ግፊት፣ የቡድን መስማማት እና የራስን ግንዛቤ በሚመለከት የሚያስደንቁ እና የሚያስተውሉ ልዩነቶችን ያሳያሉ። ይህ ጽሑፍ በዚህ አካባቢ የተካሄዱ የማህበራዊ ሳይኮሎጂ ታዋቂ ሙከራዎችን፣ የባህል አፈጻጸምን እና ለዓለም አቀፍ ሳይኮሎጂ ያበረከቱትን አስተዋጽኦ ይመለከታል። የባህል አውድ…

መግቢያ፡ የህይወት ተለዋዋጭ ድርድር በምድር ላይ ያለው የሕይወት ተለዋዋጭነት ከሰው ልጅ ባህል፣ ሃይማኖት እና ልማድ ጋር በጥልቀት የተሰራሰረ ነው። የሚጠፉ አራዊት የመኖር መብታቸው በሚጠብቅ ህግ ብቻ ሳይሆን በሰብዓዊ እሴቶቻችን፣ በአፍላጎታችን እና በአለም አቀፋዊ ግንኙነታችን ላይ የተመሰረተ ነው። ይህ ጽሑፍ በአፍሪካ፣ እስያ፣ አሜሪካ እና በሌሎችም ክፍለ አለሞች ውስጥ ከተለያዩ ባህሎች የተነሱ የእንርሳዎች ድንቅ ታሪኮችን ያቀርባል። ከማዳጋስካር የሚገኘው አይ-አይ እስከ በሲበሪያ የሚገኘው ሳይቤሪያ አምድ ድረስ፣ የእነዚህ እንስሳት መልሶ ማልማት ስራ የሰው ልጅ ትብብር እና ቆራጥነት ምን ያህል እንደሚያምር ያሳያል። አፍሪካ፡ በባህላዊ እሴቶች…

መግቢያ፡ በማህበረሰብ እና በሳይንስ መካከል ያለው ማስታወሻ ማስታወስ የሰው ልጅ ልዩ ባህሪ ነው። በአውሮፓ የምንኖር ኢትዮጵያውያን ለሁለት ባህሎች አካል በመሆን የማስታወሻ ሂደታችን ልዩ ውስብስብነት አለው። ይህ ጽሑፍ በሳይንሳዊ አቀራረብ ማስታወስ እንዴት እንደሚሰራ፣ ለምን እንረሳለን እና በአውሮፓ ውስጥ የሚደረጉ ጥናቶች እና የማከም ዘዴዎችን ያብራራል። ከሲግሙንድ ፍሮይድ እስከ ኦስሎ ዩኒቨርሲቲ ድረስ ያሉ ተመራማሪዎች ለዚህ ምስጢር መልስ ለመስጠት እየተጋገዙ ነው። የሰውነት አካል የሆነው አንጎል፡ የማስታወሻ መሰረታዊ አወቃቀሮች አንጎላችን የማስታወሻ ሂደት የሚከናወነው በተለያዩ ክፍሎች በመተባበር ነው። እያንዳንዱ ክፍል ልዩ ሚና ይጫወታል። ሂፖካምፐስ እና አልሙድ…

መግቢያ፡ በአማዞን ጥላ ውስጥ የሚደረግ የደም ንግድ የላቲን አሜሪካ አካባቢ የዓለም ህይወት በሙሉ 40% የሚገመት የስነ-ህይወት ልዩነት (biodiversity hotspot) በመሆኗ ትገኛለች። ከ አማዞን ደን እስከ አንዴስ ተራሮች፣ ከ ሜዳዎች ታላቋ ሜዳ (Gran Chaco) እስከ ሜሶአሜሪካን ባሕረ ሰላጤ ድረስ ያሉ አስደናቂ አካባቢዎች በምድር ላይ ካሉ በጣም ብዙ የእንስሳት እና የተክል ዝርያዎች መኖሪያ ናቸው። ነገር ግን፣ ይህ የተፈጥሮ ሃብት በዓለም አቀፍ የዱር እንስሳት ግብይት (wildlife trafficking) በመባል የሚታወቀው የወንጀል ንግድ ከፍተኛ አደጋ ሥር ይገኛል። ይህ ግብይት በአካባቢው ላይ የሚፈጥረው አሉታዊ ተጽዕኖ የሚያስገኘው…

መግቢያ፡ በእግር የሚነገር ታሪክ እና ማንነት በመካከለኛው ምስራቅ እና በሰሜን አፍሪካ ክልሎች የሚገኙ የጭፈራ ባህሎች ለሺዎች ዓመታት የቆዩ ታሪካዊ፣ ማንነታዊ እና ማህበራዊ መልዕክቶች ተሸካሚዎች ናቸው። ከናይል ወንዝ ሸለቆ እስከ አትላስ ተራሮች፣ ከሜድትራኒያን ባህር ዳርቻ እስከ አረብ ምድረ በዳ ድረስ፣ ጭፈራ የህይወት አካል ሆኖ ተገኝቷል። ይህ ጽሑፍ በዚህ ሰፊ እና ባህላዊ ሀብት ያለው ክልል ውስጥ የሚገኙትን ዋና ዋና የጭፈራ ዓይነቶች፣ ታሪካቸው፣ ምልክታቸው እና ዘመናዊ ሚናቸውን በሙሉ ይመለከታል። የእያንዳንዱ ሥርዓት ጭፈራ እንደ ማኅበራዊ መዝገብ፣ የሃይማኖት መግለጫ እና የፖለቲካ መቃወሚያ መሳሪያ ያለውን ብዙ…

መግቢያ፡ ከሺዎቹ ግቦች እስከ ዘላቂ እድገት ግቦች የዘላቂ እድገት ግቦች (SDGs) የሚባሉት ሃሳቦች በ2015 ዓ.ም በየተባበሩት መንግስታት ድርጅት በሚመራው ስብሰባ ላይ ተስማምተው የቀረቡ ቢሆንም፣ የእነሱ ሥር በ20ኛው ክፍለ ዘመን መገባደጃ ላይ ይገኛል። በ1992 ዓ.ም በብራዚል አገር በሪዮ ዴ ጃኔይሮ ከተማ የተካሄደው የምድር ጉባኤ (Earth Summit) የመጀመሪያውን ዓለም አቀፍ የአካባቢ እና የእድገት ውይይት አስጀመረ። ከዚያም በ2000 ዓ.ም የተቀመጡት የሺዎቹ እድገት ግቦች (MDGs) ለ2015 ዓ.ም የተወሰኑ 8 ግቦችን አቀረቡ። የMDGs ልምድ እና ጉድለቶች ከተመረመሩ በኋላ፣ የበለጠ የተዋሃደ፣ የተሟላ እና ለሁሉም አገሮች የሚመለከት…

መግቢያ፡ ማስታወስ በሰው ልጅ ህይወት ውስጥ ያለው ሚና ማስታወስ የሰው ልጅ ህይወት መሰረታዊ እና የማይነጣጠል አካል ነው። ከጥንታዊ የደቡብ እስያ ልማዶች እስከ ዘመናዊ የምርምር ማዕከሎች ድረስ፣ ማስታወስ የማንነታችን፣ ባህላችን እና እውቀታችን መሰብሰቢያ ነው። በሕንድ፣ ፓኪስታን፣ ባንግላዲሽ፣ ኔፓል፣ ስሪ ላንካ እና ቡታን ያሉ ማህበረሰቦች ማስታወስን በተለያዩ መንገዶች አይተውታል። ይህ ጽሑፍ የማስታወስ ሳይንስ ከደቡብ እስያ ባህል፣ ታሪክ እና ዘመናዊ ምርምር ጋር በሚደረግ ጥናት እንዴት እንደሚገናኝ ይመረምራል። የአይንገር እና ሂፕኮካምፓስ ተግባር ከየዮጋ ማስታወሻ ቴክኒኮች እና ከቬዳዊ የማስታወስ ልምዶች ጋር በሚደረገው ምርምር እንዴት እንደሚገናኝ…

መግቢያ፡ የባህር ውስጥ ደኖች የደቡብ እስያ ውቅያኖሶች ከዓለም በጣም ሃብታም እና የተለያዩ የኮራል ሰፌኖችን የሚይዙ ናቸው። ከህንድ የጉጅራት ወደቦች እስከ ታይላንድ አንደማን ባህር፣ ከስሪ ላንካ አህባ ዳፓ እስከ ማልዲቭስ አትሎን ደሴቶች፣ እነዚህ ሕያዋን ኢኮሲስተሞች ሚሊዮኖች ላይ የሚቆጠሩ ህይወቶችን ይደግፋሉ። በአጠቃላይ የደቡብ እስያ ክልል ከዓለም አቀፍ የኮራል ሰፌን ስፋት ከ25% በላይ ይይዛል። ይሁን እንጂ እነዚህ ድንቅ የባህር ውስጥ ደኖች በሰው ልጅ ተግባር እና በአየር ንብረት ለውጥ ምክንያት በከፍተኛ ፍጥነት እየጠፉ ነው። ይህ ጽሁፍ የኮራል ሰፌኖችን አስፈላጊነት፣ በደቡብ እስያ ያሉትን ልዩ ሁኔታ…

መግቢያ፡ በምድር ላይ የተቀረጹ የታሪክ እና ባህል መልኮች የሰሜን አሜሪካ ሕንፃ ባህል ከጥንታዊ የምድር ሕንጻዎች ጀምሮ እስከ ዛሬ ድረስ የሚያስደንቅ የልማት ጉዞ የተለያዩ የሕንፃ ዘይቤዎችን በማሳየት ታሪክ ውስጥ ተቀርጿል። ይህ ረጅም ታሪክ የሚጀምረው ከሺህ ዓመታት በፊት በአሜሪካ ውስጥ የኖሩ የገጠር ህዝቦች በአካባቢያቸው ያሉ ንጥረ ነገሮችን በመጠቀም ለኑሮ እና ለሃይማኖታዊ አላማ የሚያገለግሉ ሕንጻዎችን በመገንባት ነው። ከዚያም በኋላ የአውሮፓ መገኛ እና ቅኝ ግዛት አዲስ ቴክኖሎጂዎችን፣ ንድፍ ሀሳቦችን እና የሕንፃ ዘይቤዎችን አምጥቷል። በአስራ ስምንተኛው እና አስራ ዘጠነኛው ክፍለ ዘመን የተለያዩ የአውሮፓ ስልጣኔዎች በሰሜን…

መግቢያ: ማኅበራዊ ሙከራ በደቡብ እስያ አውታረ መረብ ማኅበራዊ ተጽዕኖ እና ማሰማራት የሰው ልጅ ባህሪ ለመረዳት የሚያግዙ መሰረታዊ ፅንሰ ሀሳቦች ናቸው። በምዕራባውያን ሳይኮሎጂስቶች እንደ ሰሎሞን አሽ እና ስታንሊ ሚልግራም የተደረጉ ታዋቂ ሙከራዎች እነዚህን ጽንሰ ሀሳቦች ለዓለም አቀረቡ። ነገር ግን፣ በደቡብ እስያ እንደ ህንድ፣ ፓኪስታን፣ ባንግላዲሽ፣ ኔፓል፣ ስሪ ላንካ እና ቡህታን ያሉ ሀገራት ውስጥ፣ ማኅበራዊ ሥነ-ልቦና በተለየ የባህል፣ የሃይማኖት እና የታሪክ ውስብስብ ሁኔታ ውስጥ ይገኛል። ይህ ጽሑፍ በዚህ ክልል ውስጥ የተደረጉ ወይም በክልሉ ላይ ያተኮሩ ቁልፍ ሙከራዎችን፣ የባህል ልዩነቶቻቸውን እና በዕለት ተዕለት…