መግቢያ፡ በአዲሱ ዓለም ያሉ ግዛቶች እና ኃያላት
የሰሜን አሜሪካ ታሪክ በተለያዩ የማዕረግ እና ውስብስብነት ያላቸው የህዝብ ማኅበረሰቦች ታሪክ ነው። ከአለም አቀፍ እይታ አንጻር “ኢምፓየር” የሚለው ጽንሰ ሐሳብ ብዙውን ጊዜ ከሮም ወይም ከሞንጎልያ ጋር ይዛመዳል። ነገር ግን፣ በአሜሪካ እስከ አውሮፓውያን ደረሰት ድረስ የተለያዩ የግዛት ስርዓቶች እና የግዛት አሰፋፈር ሥርዓቶች የአለም ክፍል ውስብስብ ፖለቲካዊ ካርታ አካል ነበሩ። ይህ ጽሑፍ በሰሜን አሜሪካ የተገኙትን አራት ዋና ዋና የግዛት ስርዓቶች ወይም “ኢምፓየሮች” ያብራራል፡ የሃውድኖሶኒያን ማህበረሰብ፣ የካህክቺያ ግዛት፣ የ
የሃውድኖሶኒያን ማህበረሰብ፡ የአምስት ብሔሮች ሕብረት
የሃውድኖሶኒያን ማህበረሰብ፣ የአይሮኩዊያን ሕብረት በመባልም የሚታወቀው፣ በ15ኛው ክፍለ ዘመን ወይም ከዚያ በፊት በአሁኑ የኒው ዮርክ ግዛት አካባቢ የተመሰረተ የፖለቲካ እና የዲፕሎማሲ ማኅበረሰብ ነበር። ይህ ሕብረት አምስት (እና በኋላ ስድስት) ነገዶችን ያቀፈ ነበር፡ ሞሃውክ፣ ኦኔይዳ፣ ኦንንዳጋ፣ ካዩጋ እና ሴኔካ። በ1722 ቱስካሮራ ደግሞ ስድስተኛው አባል ሆነ።
የግሬት ሰላም ህግ እና የመመስረት አፈ ታሪክ
የሕብረቱ መሰረት በዴጋናዊዳ (የሰላም አባት) እና ሂያዋታ ተብለው በሚታወቁት ሰዎች ተነሳ። በአፈ ታሪክ መሰረት፣ ዴጋናዊዳ የተለያዩ ነገዶች መካከል የነበረውን የዘላለም ጦርነት ለማቋረጥ እና የጋራ መሪዎችን ምክር ቤት ለመመስረት የሚያስችል ሕገ መንግሥት አቀረበ። ይህ ሕገ መንግሥት ግሬት ሎ ኦፍ ፒስ (የግሩም ሰላም ህግ) ተብሎ ይጠራል። ይህ ስርዓት የፌዴራል መንግሥት አይነት ነበር፣ በየነገዱ ውስጥ የራሱ አስተዳደር ነፃነት ይኖረው ነበር፣ ነገር ግን በውጭ ጉዳይ፣ ጦርነት እና የጋራ ፍርድ ጉዳዮች ላይ በሕብረቱ ምክር ቤት ይወሰን ነበር።
የስልጣን መሰረቶች እና የማስፋፊያ ዘዴዎች
የሃውድኖሶኒያን ማህበረሰብ ስልጣኑን በሶስት ዋና ዋና መንገዶች አስጠነቀቀ፡ ዲፕሎማሲ፣ ንግድ እና ጦርነት። እነሱ በጣም የተዋቀሩ የንግድ አውታሮች ነበራቸው፣ በተለይም የወምፕም (የጉልበት ማስያ) እና የፈር ንግድ። የአውሮፓውያን መገኘት ከደች፣ ፈረንሳይ እና እንግሊዝ ጋር የንግድ ግንኙነት አስጀመረ። በጦርነት አንጻር፣ ሕብረቱ በ17ኛው ክፍለ ዘመን በቤቨር ጦርነቶች ወቅት ብዙ አጎራባች ነገዶችን አሸነፈ ወይም አገልግሎት አደረጋቸው። የእነሱ የጦር ኃይል በጥሩ ማደራጀት እና በፍጥነት መንቀሳቀስ የተለየ ነበር።
የካህክቺያ ግዛት፡ የሰሜን አሜሪካ የመጀመሪያው ከተማ-ግዛት
በአሁኑ የኢሊኖይ፣ ሚዚሲፒ እና ሚዝሶሪ የሚገኙ የካህክቺያ ከተሞች በ1050-1350 ከክርስቶስ ልደት በኋላ ከፍተኛ የሆነ የግዛት ስርዓት ነበሩ። ዋናዋ ከተማ ካህክቺያ (አሁን ኮሎምቢያ፣ ኢሊኖይ) በአንጻራዊ ሁኔታ ከ100 ሄክታር በላይ ስፋት ያለው እና በጣም የተዋቀረ የሆነች ከተማ ነበር። በከፍተኛው ጊዜ የሕዝብ ብዛት 10,000 እስከ 20,000 ያህል ሲሆን ይህም በዘመኑ በሰሜን አሜሪካ ከሜክሲኮ በቀር ትልቁ ከተማ ያደረጋት ነበር።
የኢኮኖሚ እና የፖለቲካ መዋቅር
የካህክቺያ ኃይል በሶስት ዋና ዋና ነገሮች ላይ የተመሰረተ ነበር፡ የማህበራዊ እና የፖለቲካ ማደራጀት፣ የምግብ ማምረቻ እና የንግድ አውታር። እነሱ የሚዚሲፒ ወንዝን እና የሚያደርጉትን ንግድ በጥብቅ ይቆጣጠሩ ነበር። የካህክቺያ አመራሮች የግራንድ ፕላዛ የሚባለውን ትልቅ አደባባይ እና የሞንክስ ሙንዳ (አሁን ሞንክስ ሙዋድ) የሚባለውን ትልቅ የምድር ኮረብታ በመገንባት ስልጣናቸውን ያሳያሉ። ይህ ኮረብታ በ30 ሜትር ቁመቱ ከመሬት ወለል በላይ የሚገኝ የሰማይ ቤተ መቅደስ ነበር።
| የካህክቺያ አስፈላጊ አካላት | መግለጫ | የሚያመለክተው |
|---|---|---|
| ሞንክስ ሙንዳ | ትልቅ የምድር ኮረብታ ከግራንድ ፕላዛ ጋር | የሃይማኖት እና የፖለቲካ ስልጣን ማዕከል |
| ግራንድ ፕላዛ | 50 ሄክታር ስፋት ያለው አደባባይ | የማኅበራዊ እና የንግድ እንቅስቃሴ ማዕከል |
| የሚዚሲፒ ወንዝ ንግድ | ከግሪት ሌክስ እስከ ገልፍ ኮስት ድረስ የሚዘረጋ | የኢኮኖሚ ኃይል እና የግዛት ስርጭት |
| የካህክቺያ የሰማይ ቤተ መቅደስ | በሞንክስ ሙንዳ ላይ የተገነባ መቅደስ | የአስተዳደር እና የሃይማኖት ሥልጣን አንድነት |
| የንግድ እቃዎች | ማርጎላይት ቅርጫቶች፣ የመስመር ላይ ድንጋይ፣ የሾጣጣ ቅርፊት | ሰፊ የንግድ አውታር እና የባህል ተጽዕኖ |
የሚሲሲፒያን ባህል፡ የግሪት ሌክስ እና የገልፍ ኮስት ግዛት
የሚሲሲፒያን ባህል በ800-1600 ከክርስቶስ ልደት በኋላ በምስራቅ ሰሜን አሜሪካ የተሰራጨ የተለያዩ ከተሞችን እና ግዛቶችን የሚያጠቃልል ሰፊ ቃል ነው። እነሱ የካህክቺያ ዘመድ ናቸው እና በሰፊው የሚሲሲፒ ወንዝ ሸለቆ እና የግሪት ሌክስ አካባቢ ይኖሩ ነበር። የሚሲሲፒያን ሰዎች ትልቅ የምድር ኮረብታዎችን የመገንባት ባህል ነበራቸው፣ ይህም ለሃይማኖታዊ፣ ፖለቲካዊ እና ማህበራዊ ዓላማዎች ያገለግል ነበር።
ዋና ዋና ግዛቶች እና ከተሞች
የሚሲሲፒያን ባህል በተለያዩ ክልሎች በተለያዩ መልኩ ተገለጸ። በጣም ታዋቂ የሆኑት የማውንድቪል (አላባማ) ግዛት፣ የኢቶዋ (ጆርጂያ) ግዛት እና የስፒሮ (አርካንሳስ) ግዛት ናቸው። የናችዝ ግዛት (አሁን ሚሲሲፒ) በ13ኛው ክፍለ ዘመን ከፍተኛ ኃይል ነበረው። እነዚህ ግዛቶች በንግድ፣ በሃይማኖት እና በፖለቲካ ሥርዓት የተገናኙ ነበሩ።
- ማውንድቪል፡ በጣም ትልቅ የሆነ የምድር ኮረብታዎች ድምር ነበረው፣ ከመካከለኛው ሜክሲኮ በስተጀርባ በሰሜን አሜሪካ ትልቁ የሆነ።
- ኢቶዋ፡ በጆርጂያ ውስጥ የሚገኝ የሚሲሲፒያን ከተማ፣ በጣም የተዋቀረ የሆነ የፖለቲካ እና የሃይማኖት ማዕከል።
- ስፒሮ፡ በአርካንሳስ ውስጥ የሚገኝ፣ በማርጎላይት ቅርጫቶች እና በሌሎች ውድ እቃዎች ንግድ የታወቀ።
- ናችዝ፡ በሚሲሲፒ ወንዝ አጠገብ የሚገኝ፣ የንግድ እና የሃይማኖት ማዕከል።
የአጼዎች ሥርዓት፡ የሰሜን ምዕራብ ከባህር ዳርቻ ግዛት
በሰሜን ምዕራብ ከባህር ዳርቻ አካባቢ፣ በአሁኑ ብሪቲሽ ኮሎምቢያ (ካናዳ) እና ዋሺንግተን ግዛት አካባቢ፣ የአጼዎች ሥርዓት ከ18ኛው ክፍለ ዘመን አጋማሽ እስከ 19ኛው ክፍለ ዘመን መጀመሪያ ድረስ ኃያል ነበር። ይህ ሥርዓት በማይክል ኪንትሳይት የተመሰረተ የንግድ ኢምፓየር ነበር፣ በዋነኝነት በውሻ ቆዳ ንግድ። የአጼዎች ሥርዓት የአውሮፓውያን ንግድ እና የጦር ቴክኖሎጂን በመቀላቀል ከአደመኛ የጎሳ ማህበረሰብ ወደ የግዛት አሰፋፈር ሥርዓት የተሸጋገረ ነው።
የማይክል ኪንትሳይት እና የንግድ ኢምፓየር
ማይክል ኪንትሳይት የሚስጥራዊ እና ብልህ መሪ ነበር። እሱ የአውሮፓውያን ንግድ አውታርን ከውስጣዊው የንግድ አውታር ጋር በማገናኘት ኃይለኛ የንግድ ማኑፖሊ ፈጠረ። ዋናው ንግድ የነበረው በየሰሜን ፓሲፊክ ፈረስ ንግድ ላይ ነበር፣ በተለይም የውሻ ቆዳዎችን ለሃድሰን ባይ ኩባንያ እና ለሌሎች አውሮፓውያን ኩባንያዎች መሸጥ። ኪንትሳይት የአጼዎችን ሥርዓት ወደ አንድ የጦር ማሽን አቀየረው፣ የአጎራባች ነገዶችን እንደ ሃይላ እና ቻምሺያን በመያዝ እና በመግዛት ስልጣኑን አስፋፋ።
የኢምፓየሮች እድገት እና የስልጣን ማዕከላት
እነዚህ ኢምፓየሮች በተለያዩ መንገዶች አደጉ። የሃውድኖሶኒያን ማህበረሰብ በዲፕሎማሲ እና በሕብረት፣ የካህክቺያ ግዛት በኢኮኖሚ ቁጥጥር እና በሃይማኖታዊ ሥልጣን፣ የሚሲሲፒያን ባህል በሃይማኖት እና በንግድ አውታር፣ የ
ISSUED BY THE EDITORIAL TEAM
This intelligence report is produced by Intelligence Equalization. It is verified by our global team to bridge information gaps under the supervision of Japanese and U.S. research partners to democratize access to knowledge.
The analysis continues.
Your brain is now in a highly synchronized state. Proceed to the next level.