መግቢያ፡ አየር ጥራት በአንድ አስፈላጊ ክልል
የመካከለኛው ምሥራቅ እና ሰሜን አፍሪካ (MENA) ክልል በተለያዩ የአየር ጥራት ተግዳሮቶች የተጠለፈ ሲሆን ይህም የሚከሰተው በተወሳሰቡ የአካባቢ ሁኔታዎች፣ ፈጣን የከተማ መስፋፋት እና የኢንዱስትሪ እንቅስቃሴዎች ምክንያት ነው። ከሞሮኮ እስከ ኢራን እና ከሳዑዲ አረቢያ እስከ ሊቢያ ድረስ፣ ከፍተኛ የPM2.5 እና PM10 ትኩሳት፣ የኦዞን መጠን እና የአይቶስ ኦክሳይድ መጨመር የነዋሪዎችን ጤና በከፍተኛ ሁኔታ ይጎዳሉ። በዓለም አቀፍ የጤና ድርጅት (WHO) መረጃ መሰረት፣ በክልሉ ውስጥ ያሉ ብዙ ከተሞች ዓለም አቀፍ የአየር ጥራት መመዘኛዎችን በከፍተኛ ሁኔታ ያልፋሉ። ይህ ጽሑፍ የአየር ብክለት ዋና ዋና ምንጮች፣ በጤናና በኢኮኖሚ ላይ ያለው ቀጥተኛ ተጽዕኖ እንዲሁም ሊቀርቡ የሚችሉ መፍትሄዎችን በዝርዝር ይተነትናል።
የአየር ብክለት ዋና ዋና ምንጮች በMENA ክልል
የክልሉ አየር ጥራት በተፈጥሮ እና በሰው ልጅ ተግባር የተፈጠሩ ምንጮች ውስብስብ ጥምረት ይጎዳል።
1. የነዳጅ ፍላጎት እና ኢንዱስትሪዎች
ክልሉ የዓለም የነዳጅ አቅርቦት ማዕከል በመሆኑ ከባድ ኢንዱስትሪዎች ዋና የብክለት ምንጮች ናቸው። የሳዑዲ አረቢያ አራምኮ እና የኢራን ብሔራዊ የነዳጅ ኩባንያ ያሉ ትላልቅ የነዳጅ ማጣሪያ ፋብሪካዎች በሳዑዲ አረቢያ አል-ጆባይል እና ኢራን ሀርግ አካባቢ ብዛት ሲኖራቸው ብዙ የሰልፈር ዳይኦክሳይድ (SO2) እና የናይትሮጅን ኦክሳይድ (NOx) ያመነጫሉ። በካታር እና አልጄሪያ ያሉ የተፈጥሮ ጋዝ ማምረቻ እና ማሸጊያ ጣቢያዎችም ተመሳሳይ ተጽዕኖ አላቸው።
2. የትራንስፖርት ስርዓት
በካይሮ፣ ሪያድ፣ ባግዳድ እና ዱባይ ያሉ ትላልቅ ከተሞች ከፍተኛ የትራፊክ መጨናነቅ ያሳያሉ። የመኪናዎች ብዛት፣ ብዙውን ጊዜ ከፍተኛ የሆነ የሰልፈር ይዘት ያላቸው ነዳጆችን በመጠቀም እና የተሻሻለ የኤምሽን መቆጣጠሪያ ቴክኖሎጂ አለመኖሩ ዋና ችግሮች ናቸው። በሊቢያ እና ስዩሪያ ያሉ የተበላሹ የትራንስፖርት ሰንጠረዦች ችግሩን ያባብሳሉ።
3. አፈር ላይ ያለ ነፋስ እና አሸዋ ማዕበል
የክልሉ የተፈጥሮ የአየር ጥራት ተጽዕኖ ከሳህራ በረሃ እና የአረቢያ በረሃ የሚነሱ አፈር ላይ ያለ ነፋስ እና አሸዋ ማዕበሎች ነው። እነዚህ ክስተቶች በPM10 እና PM2.5 መጠን ላይ እጅግ በጣም ከፍ ያለ ተጽዕኖ ያሳድራሉ። በሱዳን እና ኢራቅ የሚከሰቱ የአፈር ማውደዶች በተጨማሪ በከተሞች አየር ጥራት ላይ ተጽዕኖ ያሳድራሉ።
4. የከተማ እና የቤት ውስጥ ምንጮች
በብዙ ከተሞች ውስጥ የተፈጥሮ ጋዝ ወይም የኤሌክትሪክ አገልግሎት አለመገኘት ማለት ወገኖች ለማሞቂያ እና ለምግብ ማብሰያ እንጨት፣ የከሰል ጭስ ወይም ከርሳስ እንደሚጠቀሙ ያሳያል። ይህ በቤት ውስጥ የአየር ብክለት ከፍተኛ ምንጭ ነው። በተጨማሪም የከተማ ቆሻሻ ማጠፊያዎች እንደ ካይሮ መቅደላ ያሉ ቦታዎች ላይ በክፍት ሰማይ የሚካሄደው መቃጠል ብክለትን ያጋልጣል።
5. የኃይል ማመንጫ ጣቢያዎች
በክልሉ ውስጥ ያለው አብዛኛው የኤሌክትሪክ ኃይል ከፎስሲል ነዳጅ የሚመነጭ ነው። በሳዑዲ አረቢያ የሚገኙ የየብስ ነዳጅ የሚቃጠሉ ጣቢያዎች፣ በኢራን የሚገኘው ኢስፋሀን የሙቀት ኃይል ማመንጫ እና በሞሮኮ የሚገኘው ጆርፍ ላስፋር ጣቢያ የጅምላ ምንጮች ናቸው። ሆኖም እንደ ሞሮኮ ኖር (በዋድዳህ አካባቢ) እና ዱባይ ሰማንያ ያሉ የፀሐይ ኃይል ፕሮጀክቶች ወደ ንጹህ ኃይል የሚደረግ ሽግግር እየተጀመረ ነው።
የአየር ብክለት በጤና ላይ ያለው ተጽዕኖ
የአየር ብክለት በMENA ክልል የህዝብ ጤና ላይ ከፍተኛ እና የሚለካ ተጽዕኖ አለው። በዓለም አቀፍ የጤና ድርጅት ግምት መሰረት፣ በክልሉ ውስጥ በየአመቱ በአየር ብክለት የተያዙ የስንጭት በሽታዎች እና የልብ አደጋዎች በሺዎች የሚቆጠሩ ህይወት ያስጠፋሉ።
የመተንፈሻ ስርዓት በሽታዎች
ከፍተኛ የPM2.5 ትኩሳት በሳንባ ውስጥ ሊገባ ስለሚችል ከፍተኛ ጉዳት ያደርሳል። ይህ በህጻናት ውስጥ አስታ እና ሳንባ ምች የመከሰት መጠን እንዲጨምር ያደርጋል። በሌባኖን ቤይሩት እና ኢራን ቴህራን ያሉ ህክምና ማዕከሎች በአየር ብክለት ከፍተኛ በሆነባቸው ቀናት የሕጻናት እና የእርጅና ህይወት ሰጪ መሳሪያዎች አጠቃቀም እንደሚጨምር ሪፖርት አድርገዋል። የየሳንባ ተዘላለፊ በሽታ (COPD) መከሰት በግብጽ እና አልጄሪያ ከፍተኛ ነው።
የልብ እና የደም ቧንቧ በሽታዎች
የአየር ብክለት ከልብ አደጋ፣ ስቶክ እና የደም ግፊት ጋር በቀጥታ የተያያዘ ነው። በካይሮ ዩኒቨርሲቲ ትምህርት ሆስፒታል የተደረገ ጥናት ከፍተኛ የናይትሮጅን ዳይኦክሳይድ ትኩሳት ከልብ በሽታ የሞት መጠን ጭማሪ ጋር እንደሚዛመድ አሳይቷል።
ሌሎች ጤናዊ ተጽዕኖዎች
የአየር ብክለት ከየጉበት ካንሰር፣ የፊንጢጣ ካንሰር እና የየሆድ እና መተንፈሻ ቱቦ ካንሰር ጋር የተያያዘ ነው። በኢራቅ ባስራ አካባቢ ከከፍተኛ የነዳጅ ኢንዱስትሪ የሚወጡ ኬሚካሎች ጤና ላይ ከፍተኛ ተጽዕኖ እንዳላቸው ይጠበቃል። በተጨማሪም የአየር ብክለት የሴሬብራል ስትሮክ እና የአልዛይመር በሽታ እድገት እንዲፋጠን ያደርጋል።
የኢኮኖሚ እና ማህበራዊ ወጪ
የአየር ብክለት ተጽዕኖ በጤና ብቻ ሳይሆን በኢኮኖሚ እና በማህበራዊ ልማት ላይም ከፍተኛ ወጪ አለው።
- የጤና እርዳታ ወጪ፡ በዓለም ባንክ ግምት መሰረት፣ በMENA ክልል የአየር ብክለት የጤና ወጪዎች ከዓመት ወደ ዓመት ቢሊዮን ዶላሮችን ይደርሳል።
- የሰው ኃይል ምርታማነት መቀነስ፡ በአየር ብክለት የተነሳ የጤና ችግሮች የሥራ ቀናትን ያጣሉ እና ምርታማነትን ይቀንሳሉ።
- የግብርና ምርት መቀነስ፡ ኦዞን ብክለት እንደ እሸት፣ ስንዴ እና የቡና አትክልቶች ያሉ የግብርና ምርቶችን ያቃጥላል፣ ይህም በሞሮኮ እና ቱኒዚያ ውስጥ አስፈላጊ የሆነ ችግር ነው።
- የንግድ ቦታ ተፅዕኖ፡ በዱባይ እና አቡ ዳቢ ያሉ ከፍተኛ የአየር ብክለት ደረጃዎች ለቱሪስቶች እና ለሚፈልጉ ሙያተኞች አሉታዊ ተፅዕኖ ሊኖራቸው ይችላል።
የአየር ጥራት መቆጣጠሪያ ህጎች እና ዓለም አቀፍ ስምምነቶች
ብዙ አገሮች የአየር ጥራት መስፈርቶችን ለማዘጋጀት እና ለማሻሻል ሙከራ አድርገዋል።
| አገር/ክልል | የህግ/ፖሊሲ ስም | ዋና ዓላማ | የተቋቋመበት ዓመት |
|---|---|---|---|
| ሳዑዲ አረቢያ | የሀገር አሰፋፈር እቅድ 2030 | የአየር ብክለት መጠን መቀነስ፣ የተፈጥሮ ጋዝ እና እንጨት ነዳጅ ጥቅም መጨመር | 2016 |
| አልጄሪያ | የአየር ጥራት ህግ (ህግ 03-10) | ከኢንዱስትሪ እና ከትራንስፖርት የሚወጡ ኤሚሽኖችን መቆጣጠር | 2003 |
| ሞሮኮ | የአየር ጥራት ፕሮግራም (Programme National de la Qualité de l’Air) | የአየር ጥራት መጠባበቂያ አውታረመረብ መገንባት፣ የአየር ጥራት ማሻሻያ | 2018 |
| ኢራን | የአየር ብክለት መቆጣጠሪያ ህግ | በቴህራን እና በሌሎች ከተሞች የአየር ብክለት መጠን መቀነስ | 2017 (የተሻሻለ) |
| ቱኒዚያ | የአየር ጥራት ማሻሻያ ፕሮግራም (Programme d’Amélioration de la Qualité de l’Air) | የአየር ጥራት ማሻሻያ፣ የአየር ጥራት መጠባበቂያ ስርዓት ማጠናከር | 2016 |
በዓለም አቀፍ ደረጃ፣ አገሮች እንደ የፓሪስ ስምምነት ባሉ ዓለም አቀፍ ስምምነቶች ላይ ፊርማ በማድረግ የግሪን ሃውስ ጋዞችን መጠን ለመቀነስ ቃል ገብተዋል። ሆኖም የህግ አስከባሪ አካላት አለመገኘት እና የቴክኒካል ችሎታ እጥረት ብዙውን ጊዜ እነዚህን ፖሊሲዎች ተግባራዊ ለማድረግ እንደሚያጋጥም መጠን ይታወቃል።
የቴክኖሎጂ እና ኢኖቬሽን መፍትሄዎች
የአየር ጥራት ችግርን ለመቅረፍ በክልሉ ውስጥ የተለያዩ ቴክኖሎጂዎች እየተጠቀሙ እና እየተገነቡ ናቸው።
1. የንጹህ ኃይል ሽግግር
የፀ
ISSUED BY THE EDITORIAL TEAM
This intelligence report is produced by Intelligence Equalization. It is verified by our global team to bridge information gaps under the supervision of Japanese and U.S. research partners to democratize access to knowledge.
The analysis continues.
Your brain is now in a highly synchronized state. Proceed to the next level.