የተለያዩ ባህሎች የእጅ ሥራ ሙያ እና የብልጽግና ቅርሶች፡ የሰው ልጅ ፈጠራ ማዕዘን ቀማሚ

በሰው ልጅ ታሪክ ዘመናት ሙሉ ፣ እጅ ሙያ እና የባህል ሥራዎች የማንነት ቋንቋ፣ የእውቀት ማከማቻ እና የኢኮኖሚ ህይወት መሰረት ናቸው። እነዚህ ሙያዎች በዩኔስኮ እንደሚደነግገው ሰብአዊ ያልሆነ የቅርስ እቃዎች አይደሉም፤ ይልቁንም ሕያው የሆነ የባህል ቅርስ ሲሆኑ ትውልድ ከትውልድ የሚተላለፉ እውቀቶች፣ ክህሎቶች እና ስሜቶች ውስብስብ ስርዓት ናቸው። ይህ ጽሑፍ በአለም ዙሪያ ካሉ የተለያዩ ማህበረሰቦች የሚገኙ የእጅ ሙያ ተግሣጽ እና የብልጽግና ቅርሶችን በማዳመጥ የሰው ልጅ ፈጠራ ማዕዘን ቀማሚን ያስሰፋል።

የእጅ ሙያ ፍቺ እና አለም አቀፋዊ ጠቀሜታ

የእጅ ሙያ ማለት የተወሰኑ ቁሳዊ እና ማንነታዊ ሀብቶችን በመጠቀም በእጅ ወይም በመሰል የቀላል መሣሪያዎች እርዳታ ጠቃሚ፣ ገጣሚ ወይም ምልክታዊ ዋጋ ያላቸውን ነገሮች የመፍጠር ሂደት ነው። ይህ ሂደት ብዙውን ጊዜ ከአካባቢያዊ እውቀት፣ አካባቢያዊ ግብዓቶች እና የማህበረሰብ እሴቶች ጋር በጥልቀት የተሳሰረ ነው። በዓለም ንግድ ድርጅት (WTO) እና ዓለም አቀፍ የጉልበት ድርጅት (ILO) አስተያየት መሰረት፣ የእጅ ሙያ ስራ ለመቶ ሚሊዮኖች የሚቆጠሩ ሰዎች በተለይም በምዕራብ እስያ፣ አፍሪካ እና የላቲን አሜሪካ ከፍተኛ የኑሮ ምንጭ ነው።

የሕያው ቅርስ እና ዩኔስኮ ሚና

ዩኔስኮ በ2003 የሕያው የባህል ቅርስ ስምምነት በመቀላቀል የእጅ ሙያዎችን ለመጠበቅ አለም አቀፍ ሚና ተሸክሟል። ይህ ስምምነት ለምሳሌ ጃፓን ውስጥ ያለውን ዋሺ ወረቀት ማምረቻ ሙያ፣ ሞሮኮ ውስጥ ያለውን ፌስ የሰማንያ ማሰሪያ ሙያ እና ቦሊቪያ ውስጥ ያለውን ካላዋያ ቆላ ሸማ ሥራ እንዲጠበቅ አስችሏል። የኢትዮጵያ ስንጥቆ ሥራ እና የባህላዊ ጨርቃ ጨርቅ ሽመና ደግሞ በዚሁ መሰረት ሊጠበቁ የሚገቡ ሕያው ቅርሶች ናቸው።

አፍሪካ፡ የምድር ጥበብ እና ምልክታዊ ንድፍ

በአፍሪካ እጅ ሙያ ከምድር፣ ከተፈጥሮ እና ከመንፈሳዊ እምነቶች ጋር ጥልቅ የተሳሰረ ነው። እያንዳንዱ ንድፍ ታሪክ፣ የማህበረሰብ ደረጃ ወይም መንፈሳዊ ኃይልን የሚያሳይ ነው።

የኒጄሪያ የዮሩባ ቀለም ሥራ (Adire)

የዮሩባ ሰዎች በኒጄሪያ የሚገኘው አዲሬ የተባለ የቀለም ሥራ ባህላዊ ሙያ አላቸው። ይህ ዘዴ የካሳቫ ቅጠል፣ የእህል ቅጠል እና የእንጨት አመድ በመጠቀም የተፈጥሮ ቀለሞችን በማዘጋጀት በጨርቅ ላይ የተለያዩ ውስብስብ ንድፎችን በመሳል ይሰራል። የአልህ አዲሬ እንደሚባለው የአልህ ንድፍ በተለይ ለሴቶች ኃይልን የሚያሳይ ሲሆን በኦሹን እና ኤሽ የመሳሰሉ የዮሩባ አማልክት ስሞች የሚጠሩ ንድፎችም ይገኛሉ።

የማሊ የዶጎን የእንጨት ሥራ

የዶጎን ሰዎች በማሊ የሚገኙት በባንዲያጋራ ግድግዳ አካባቢ ናቸው። የእነሱ የእንጨት ሥራ በአለም ላይ ካሉ በጣም ውስብስብ እና ምልክታዊ የሆኑት መካከል ይገኛሉ። የሚሰሩት የእንጨት ምስሎች ብዙውን ጊዜ የአምልኮ እና የመንፈሳዊ ማህበረሰብ ተግባራትን ያሳያሉ። የሚንያንኩር የተባለ የእንጨት ምስል ለዶጎን አምልኮ መሰረታዊ ሲሆን የሰው ልጅን እና የአምላክን ግንኙነት የሚያሳይ ነው።

የኢትዮጵያ የቆላ ሥራ እና ስንጥቆ ሥራ

በኢትዮጵያ የቆላ ሥራ በተለይም በደቡብ ብሔሮች ብሔረሰቦችና ሕዝቦች ክልል ከፍተኛ የባህል እና ኢኮኖሚያዊ እሴት አለው። የኮንሶ ሰዎች የሚሰሩት ዋጋ የተባሉ የቆላ ሳህኖች በዓለም አቀፍ ደረጃ ይታወቃሉ። የስንጥቆ ሥራም በሸዋ፣ ጎንደር እና ትግራይ ክልሎች በተለይ የሚያድግ ሲሆን የማርያም ስንጥቅ፣ ማንበሻ እና ሰሌዳ የመሳሰሉት የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን ውስጥ የሚገኙ የእጅ ሥራ ምሳሌዎች ናቸው። የሀረር የጨርቃ ጨርቅ ሽመና እና የአርባ ምንጭ የቆዳ ሥራ ደግሞ አስፈላጊ የእጅ ሙያ ቅርሶች ናቸው።

እስያ፡ የጥንታዊ ዘዴዎች እና የፍላጎት ምላሽ

በእስያ የእጅ ሙያ ብዙውን ጊዜ ከጥንታዊ ፈላስፋዎች እና ከሃይማኖታዊ ልምዶች ጋር የተቆራኘ ነው። በጃፓን፣ ቻይና እና ህንድ የሚገኙ ሙያዎች የተለያዩ የማህበረሰብ እሴቶችን ያሳያሉ።

ጃፓን፡ ዋቢ-ሳሺ እና ኪሚዮኖ

የዋቢ-ሳሺ ወረቀት ማምረቻ በጃፓን ውስጥ ከ 700 ዓ.ም. ጀምሮ የሚገኝ የሕያው ቅርስ ሙያ ነው። ይህ ወረቀት ከኮዞ ተክል ቅጠል የሚሰራ ሲሆን በኪዮቶ ከተማ አካባቢ በተለይ ይታወቃል። የኪሚዮኖ ልብስ ሥራ ደግሞ በጃፓን የቤተሰብ ሙያ በመሆን ትውልድ ከትውልድ የሚተላለፍ ሲሆን በኪዮቶ እና ኦክያካማ ከተሞች ይገኛል። እነዚህ ሙያዎች የጃፓንን የሞኖ ዓይን ማየት ፈላስፋ ያሳያሉ።

ቻይና፡ የሰልክ ሥራ እና የጃዲ ሥራ

ቻይና ለሺዎች ዓመታት የቆየችውን የእጅ ሙያ ታሪክ አላት። የሰልክ ሥራ በተለይ በሱዛው እና ሀንግጾው ክልሎች ይታወቃል። የጃዲ ሥራ ደግሞ በሚንግ እና ቺንግ ሥርወ መንግሥታት ጊዜ (1368-1912) ከፍተኛ ደረጃ ላይ ደርሷል። የጂንግዴጅን የጃዲ ሥራ በቤይጂንግ የተሰራ ከፍተኛ ጥራት ያለው ሥራ ነው።

ህንድ፡ ሙርሻዳባድ እና ፓትቻ ሥራ

በህንድ የሙርሻዳባድ የብር ሥራ በምዕራብ ቤንጋል ክልል ይገኛል። ይህ ሙያ በ16ኛው ክፍለ ዘመን በሙጋል መንግሥት ጊዜ ተስፋፍቷል። የፓትቻ ሥራ ደግሞ በኦሪሳ ክልል የሚገኝ የግልጽ ሥዕል ሙያ ሲሆን የሚሰራው በተፈጥሮ ቀለሞች በኩል ነው። ይህ ሙያ ብዙውን ጊዜ የሚሰራው በጃጋናት እና ራዳ-ክሪሽና ታሪኮች ላይ ተመስርቶ ነው።

የላቲን አሜሪካ፡ የቅድመ-ኮሎምብያ ቅርሶች እና የአረመኔ ተፅእኖ

በላቲን አሜሪካ የእጅ ሙያ በቅድመ-ኮሎምብያ ማህበረሰቦች ልምድ እና በአረመኔ ባህል ተፅእኖ መካከል ያለውን ውስብስብ ግንኙነት ያሳያል።

ፔሩ፡ የካህን ሽፋን ሥራ

የካህን ሽፋን ሥራ በፔሩ ውስጥ በኢንካ መንግሥት ጊዜ ከፍተኛ ደረጃ ላይ ደርሷል። ይህ ሙያ በአይማራ እና ኬቹዋ ማህበረሰቦች ዘንድ እስከ ዛሬ ድረስ ተጠብቋል። የሚሰራው በአልፓካ እና ቪክኒያ ጨርቅ ላይ ሲሆን የሚጠቀሙት ቀለሞች ከተፈጥሮ ምንጮች ነው። በካላምፓ እና ታርማ አካባቢዎች ይህ ሙያ በተለይ ይታወቃል።

ሜክሲኮ፡ የአሜትላ ሥራ

የአሜትላ ሥራ በሜክሲኮ ውስጥ የሚገኝ የብር ሥራ ሲሆን በታላሽካ ክልል በተለይ ይታወቃል። ይህ ሙያ በስፓኒሾች መምጣት በፊት ከነበረው የሚሽቴክ እና ዛፖቴክ ማህበረሰቦች የመጣ ነው። የሚሰራው በብር እና በወርቅ ሲሆን ብዙውን ጊዜ የሚጠቀሙት የቆርቆሮ እና አበባ ንድፎችን ነው።

አውሮፓ፡ የመንግሥታዊ ማህበረሰብ እና የኢንዱስትሪ አብዮት ተፅእኖ

በአውሮፓ የእጅ ሙያ በመንግሥታዊ ማህበረሰብ እና በኢንዱስትሪ አብዮት ተፅእኖ በጣም ተለውጧል። ብዙ ሙያዎች ከመንግሥታዊ እርዳታ ጋር ተስፋፍተዋል።

ጣልያን፡ የሙራኖ የመስታወት ሥራ

የሙራኖ የመስታወት ሥራ በጣልያን ውስጥ በቬኒስ ከተማ የሚገኝ ዝነኛ ሙያ ነው። ይህ ሙያ በ13ኛው ክፍለ ዘመን ጀምሮ ተስፋፍቷል። የሙራኖ ሠራተኞች በሪያልቶ ደ