የአየር ንብረት ለውጥ እና የሃይማኖት ልሂቃን በእስያ እና በፓስፊክ ክልል፡ የደን መጥፋት ምክንያቶች፣ ፍጥነት እና አለም አቀፍ ውጤቶች

መግቢያ፡ አለም አቀፉ ቀውስ እና ክልላዊ ትኩረት

የደን መጥፋት በአለም አቀፍ ደረጃ ከሚያስከትላቸው ከባድ የአየር ንብረት ለውጥ እና የህይወት ተለያይነት መጥፋት ችግሮች አንዱ ነው። በእስያ እና በፓስፊክ ክልል የሚገኘው የደን ሽፋን ለአለም የአየር ንብረት ማረጋገጫ ቁልፍ ሚና ይጫወታል። ይህ ክልል ከዓለም የሚገኙትን 17% የዓለም ደኖች ይይዛል፣ ከእነዚህም ውስጥ የሜንግሮቭ ደኖች፣ የትሮፒካል ራይንፎረስት እና የተለዋዋጭ አበባ ያላቸው ደኖች ይገኙበታል። በፎርደት ኢንስቲትዩት የተደረገ ጥናት እንደሚያሳየው፣ ከ1990 እስከ 2020 ዓ.ም. ድረስ በክልሉ ውስጥ ከ132 ሚሊዮን ሄክታር በላይ የደን ምድር ጠፍቷል። ይህ ጉዳይ የኢኮሎጂ፣ የማህበረሰብ እና የኢኮኖሚ ጉዳዮችን በማዋሃድ ሙሉ በሙሉ መረዳት ያስፈልገዋል።

የደን መጥፋት ዋና ዋና ምክንያቶች በእስያ እና በፓስፊክ

የደን መጥፋት በዚህ ክልል በተለያዩ የሰው ልጅ እንቅስቃሴዎች የተነሳ ነው። እነዚህም ከአካባቢው የህብረተሰብ እና የኢኮኖሚ ፍላጎቶች ጋር በቅርበት የተያያዙ ናቸው።

1. የግብርና ማስፋፊያ (Agribusiness Expansion)

የንግድ ዓይነት ለሆኑ እርሻዎች ማስፋፊያ በክልሉ የደን መጥፋት ትልቁ ምክንያት ነው። በተለይም የዘይት ሾርባ (Palm Oil)፣ የሶያ ምርት፣ የወይራ (Rubber) እና የእንስሳት መኖ እርባናዎች በሰፊው ደኖችን ይቀይራሉ። ኢንዶኔዢያ እና ማሌዢያ ከዓለም የዘይት ሾርባ አምራቾች ናቸው፣ እና በሱማትራ እና ቦርኔዮ ደሴቶች ላይ ያሉ ደኖች በተለይ ተጽዕኖ አግኝተዋል። በፓፑዋ ኒው ጊኒ የሚገኘው የሚዳንግ ደን እንዲሁም ለዚሁ ዓላማ በመታየት ላይ ነው።

2. የእንጨት ምርት እና ያልተገባ የዕጅን እንጨት መልቀቅ (Logging)

የህንፃ እንጨት፣ የወለል ሰሌዳ እና የወረቀት ግዥ ለሚሆኑ ዕጽዋት የሚደረገው የእንጨት ምርት ቀጣይነት ያለው ጫና ነው። በካምቦዲያ፣ ላዎስ እና ማየንማር የሚገኙ የቲክ ዛፎች ያልተገባ መልቀቅ በጣም ከፍተኛ ነው። በሶሎሞን ደሴቶች ላይ የሚገኘው ሜራንቲ ዛፍ (Meranti) እንዲሁም በከፍተኛ ፍጥነት እየተጠፋ ነው።

3. የመንገድ እና የመሠረተ ልማት ፕሮጀክቶች

የባንኮክ-ኖንግ ኪ በታይላንድ እና ላዎስ፣ የሲንካንግ-ፓካንባሩ በማሌዢያ እና በኢንዶኔዢያ የሚገኙ የማዕዘን ባለ ሦስት ጎን የሆኑ መንገዶች እና በህንድ ውስጥ የሂማላያ ተራራ ላይ የሚሠሩ የውሃ ኃይል ፕሮጀክቶች እንደ ሲዳርትና ጃል ፕሮጀክት ደኖችን በማቋረጥ እና በማስፋት ላይ ተጽዕኖ አሳድረዋል።

4. የማዕድን ማውጣት (Mining)

የወርቅ፣ መዳብ እና ኒኬል ማውጣት በፓስፊክ ክልል በጣም ከባድ የሆነ ተጽዕኖ አለው። በፓፑዋ ኒው ጊኒ የሚገኘው ፍሪዳ ማዕድን አውጪ እና በፊሊፒንስ የሚገኘው ቺንካ ወርቅ ማዕድን አውጪ የደን ማጥፋት እና የአካባቢ ብክለት ታዋቂ ምሳሌዎች ናቸው።

5. የህዝብ ቁጥር ጭማሪ እና የነዳጅ እንጨት ጥገኛነት

በክልሉ የሚኖሩ ብዙ ህዝቦች ለማገዶ፣ ለግንባታ እና ለእርሻ መሬት በደን ላይ የተመሰረተ ኑሮ አላቸው። በኔፓል የሚገኘው ሂማላያ እና በቢህር ክፍላገር የሚገኙ ማህበረሰቦች ለዕለት ተዕለት ኑሮ እንዲሁም ለእርሻ መሬት ደኖችን ይጠቀማሉ።

የደን መጥፋት ፍጥነት፡ በቁጥር የሚለካ አሳማኝ ሁኔታ

የደን መጥፋት ፍጥነት በክልሉ ውስጥ ከሀገር ወደ ሀገር ይለያያል። በዩኤን ምግብ እና ግብርና ድርጅት (FAO) እና የዓለም ደን ክትትል (Global Forest Watch) መረጃ መሰረት ፍጥነቱ እንደሚከተለው ነው።

የዩኔስኮ የሆኑ የሎሬል ደን በሲሪ ላንካ እና የኮሜድ ደን በፊሊፒንስ እንዲሁም በጉልበት የሚጎዱ ደኖች መካከል ናቸው።

የአየር ንብረት ለውጥ ላይ ያለው ተጽዕኖ

ደኖች የካርቦን ማጠራቀሚያዎች ናቸው። በእስያ እና በፓስፊክ ክልል የሚገኘው የደን መጥፋት በአለም አቀፍ የአየር ንብረት ለውጥ ላይ ቀጥተኛ ተጽዕኖ አለው።

• የግሪንሃውስ ጋዞች መልቀቅ፡ ደን ሲጠፋ የተጠለፈው ካርቦን ዲኦክሳይድ (CO₂) ወደ ከባቢ አየር ይልቀቃል። ኢንዶኔዢያ እና ብራዚል በአለም ከፍተኛ የሆኑ የግሪንሃውስ ጋዞች አልባዎች ናቸው፣ እና ዋናው ምክንያት የደን መጥፋት ነው።
• የአካባቢ ሙቀት መጨመር፡ የደን መጥፋት የአካባቢውን ሙቀት ይጨምራል እና የአየር ንብረት ንድፎችን ይቀይራል። በደቡብ እስያ የሚታዩ የሙቀት ማዕበሎች እና የዝናብ ንድፎች ለውጥ ከዚህ ጋር የተያያዙ ናቸው።
• የአልፓይን ግሪስላንድ ማቅለል፡ በሂማላያ የሚገኙ ደኖች ሲጠፉ የአካባቢው ሙቀት ይጨምራል፣ ይህም ደግሞ እንደ ጋንግርቲ እና ኮስሚክ ያሉ የበረዶ ግግር ማቅለልን ያፋጥናል።

የህይወት ተለያይነት መጥፋት

እስያ እና ፓስፊክ ክልል ከዓለም በጣም በህይወት ተለያይነት የሚሞሉ ክልሎች ናቸው። የደን መጥፋት የሚከተሉትን አደጋ ላይ የወሰዳቸው አስደናቂ እንስሳት ያጠቃልላል።

• ኦራንጉታን (Pongo) – በቦርኔዮ እና ሱማትራ (ኢንዶኔዢያ)
• ሰሜናዊ ነጭ ጉጉት ታይገር (Panthera tigris altaica) – በሩሲያ ምስራቅ እና ቻይና
• ሱማትራ ጉጉት ታይገር (Panthera tigris sumatrae) – በሱማትራ፣ ኢንዶኔዢያ
• እስያ አንበሣ (Panthera leo persica) – በገር ደን፣ ህንድ
• ፊሊፒንስ አጥቢ ንስር (Pithecophaga jefferyi) – በፊሊፒንስ
• ጃዋን ጭላጭ (Rhinoceros sondaicus) – በጃዋ፣ ኢንዶኔዢያ
• ቦርኔዮ ደባልቃ ጭራ (Elephas maximus borneensis) – በቦርኔዮ
• ታማራው (Tapirus indicus) – በደቡብ ምስራቅ እስያ

ይህ የህይወት ተለያይነት መጥፋት የኢኮስስተሙን ሚዛን ያፈርሳል፣ የተፈጥሮ ማጽዳት አቅምን ያሳንሳል እና ለአዲስ የሕመም ተላላፊ በሽታዎች መከሰት እድልን ይጨምራል።

የማህበረሰብ እና የኢኮኖሚ ውጤቶች

የደን መጥፋት ተጽዕኖ በህይወት መኖሪያዎች ላይ ብቻ ሳይሆን በሚሊዮኖች የሚቆጠሩ ሰዎች ሕይወት ላይም ነው።

• የአውሬ ሕግ ላይ የሚመሰረቱ ማህበረሰቦች፡ እንደ ዳይክ ማህበረሰቦች በሳራዋክ፣ ፔናን ማህበረሰቦች በማሌዢያ እና አዶራሲ ማህበረሰቦች በፓፑዋ ኒው ጊኒ ያሉ ህዝቦች ለምግብ፣ ለመድሀኒት እና ለመንፈሳዊነት በደን ላይ የተመሰረተ ኑሮ አላቸው። የደን መጥፋት ባህላቸውን እና መኖሪያቸውን ያጠፋል።
• የውሃ አቅርቦት እና የአፈር ጥፋት፡ ደኖች የውሃ ክብደት ማስተካከያ እና የአፈር ጥበቃ ያደርጋሉ። መጥፋታቸው የውሃ መጠን እና ጥራት መቀነስ፣ እንዲሁም የላም አፈር ጉድፍ የመሳሰሉ አደጋዎችን ያስከትላል።
• የኢኮኖሚ ጉዳት፡ የደን መሠረት ያላቸው ኢንዱስትሪዎች እንደ የተፈጥሮ መድሀኒት (Pharmacology)፣ ኢኮ-ቱሪዝም እና የዕጽዋት ምርት በጉዳት ይደርሳሉ። በዓለም አቀፍ የማህበረሰብ ገንዘብ (IMF) ግምት መሰረት፣ የደን መጥፋት በአለም አቀፍ ደረጃ በዓመት ቢሊዮኖች የሚቆጠሩ ዶላሮች ያ
  

  ISSUED BY THE EDITORIAL TEAM

  This intelligence report is produced by Intelligence Equalization. It is verified by our global team to bridge information gaps under the supervision of Japanese and U.S. research partners to democratize access to knowledge.

  PHASE COMPLETED

  The analysis continues.

  Your brain is now in a highly synchronized state. Proceed to the next level.

  CALIBRATE (GAME) NEXT INTELLIGENCE

  Related Intelligence

  Culture

  የአየር ንብረት ለውጥ በአውሮፓ ላይ የሚያሳየው ተፅዕኖ እና ሊለካ የሚችሉ ውጤቶቹ

  Culture

  የአውሮፓ ባህላዊ በዓላት፡ ከክርስቲያናዊ እስከ ጥንታዊ አርበኞች በዓል