መግቢያ፡ ሦስት የተለያዩ አለማት
የሰሜን አሜሪካ ክልል በአለም አቀፍ የጤና አገልግሎት ውይይት ውስጥ ሦስት እጅግ የተለያዩ ሞዴሎችን ያሳያል። የአሜሪካ በጣም የተወሳሰበ እና በግል የተነደፈ ስርዓት፣ የካናዳ በግዥ የተመሰረተ የህዝብ ስርዓት እና የመክሺኮ የተቀላቀለ ስርዓት አንድ ላይ ይገኛሉ። ይህ ጽሑፍ የእያንዳንዳቸውን ስርዓቶች ታሪክ፣ መዋቅር፣ የገንዘብ አቅርቦት፣ ውጤታማነት እና የወደፊት ፈተናዎች በዝርዝር ያወዳድራል።
የአሜሪካ የጤና አገልግሎት ስርዓት፡ ውስብስብነት እና ተቃርኖ
የአሜሪካ ስርዓት በዋነኝነት በግል የተመሰረተ ሲሆን የፌዴራል መንግሥት በሜዲከር (ለ65 እና ከዚያ በላይ የሆኑ እና የተወሰኑ የህመምተኞች) እና ሜዲካይድ (ለድህነት ያለቁ እና የተወሰኑ የህመምተኞች) ፕሮግራሞች በኩል ሚና ይጫወታል። ብዙ አሜሪካውያን የጤና ኢንሹራንስ ከሥራ ሰጭዎቻቸው ያገኛሉ፣ እንደ Aetna፣ UnitedHealthcare፣ Anthem እና Humana ያሉ የግል ኩባንያዎች በኩል። የAffordable Care Act (ACA) ወይም “ኦባማኬር” በ2010 ከተጸድቀ በኋላ በገበያው ላይ የግል ኢንሹራንስ ለመግዛት የሚያስችሉ የግዥ ማእከሎችን የፈጠረ ሲሆን ከ 20 ሚሊዮን በላይ ሰዎችን ሽፋን ጨምሯል።
የገንዘብ አቅርቦት እና ወጪዎች
አሜሪካ በአለም ላይ በአንድ ሰው ላይ በሚውል ጤና ወጪ ከፍተኛውን ይወስዳል፣ በ2022 ከ$12,900 በላይ የሚያህል ወጪ አድርጓል። ይህ ከኦርጋኒዜሽን ለኢኮኖሚክ ኮኦፐሬሽን እና ልማት (OECD) አማካሪ አማካኝ ወጪ ከ$6,000 በላይ ነው። በአጠቃላይ የጤና ወጪዎች ከአገሪቱ ጠቅላላ የውስጥ ምርት (ጂዲፒ) 17% በሚሆን በኩል ይገመታሉ። በከፍተኛ ወጪዎች ቢሆንም የአሜሪካ ስርዓት ከማየው ክሊኒክ እና ጆንስ ሆፕኪንስ በመሳሰሉት መምሪያ ተቋማት ጋር በመድሃኒት ምርምር እና ቴክኖሎጂ አቅም ውስጥ አብዮታዊ ግምገማዎችን ያስገኛል።
ዋና ዋና ተቋማት እና ህጎች
የአሜሪካ ስርዓት በብዙ ተቋማት ይቆጣጠራል። የምግብ እና የመድሃኒት አስተዳደር (FDA) የመድሃኒት ደህንነት እና ውጤታማነት ይቆጣጠራል። የጤና እና ሰውነት አገልግሎቶች ዲፓርትመንት (HHS) የፌዴራል ፕሮግራሞችን ያስተዳድራል። ሴንተርስ ለሜዲኬር እና ሜዲካይድ አገልግሎቶች (CMS) እነዚህን ግዙፍ ፕሮግራሞች ያስተዳድራል። በተጨማሪም እንደ የጆይንት ኮሚሽን ያሉ የግል ያልሆኑ ድርጅቶች የሆስፒታሎች ጥራት ይገምግማሉ።
የካናዳ የጤና አገልግሎት ስርዓት፡ የህዝብ ሽፋን ሞዴል
የካናዳ ስርዓት በካናዳ የጤና ህግ (Canada Health Act) የተመሰረተ ሲሆን ይህም ለሁሉም የካናዳ ዜጎች እና ቋሚ ነዋሪዎች አስፈላጊ የሆኑ የህክምና አገልግሎቶችን ያለ ቀጥተኛ ክፍያ የማቅረብን መርሆዎች ያስቀምጣል። ይህ ስርዓት ብዙውን ጊዜ እንደ “መካከለኛ ነጠላ ክፍያ” ተብሎ ይገለጻል፣ ማለትም መንግሥት ዋናው የክፍያ ሰጪ ሲሆን አገልግሎቶች በኦንታሪዮ የጤና ኢንሹራንስ ፕላን (OHIP) ወይም ኩቤክ የጤና ኢንሹራንስ አውቶሪቲ (RAMQ) ያሉ የክልል ፕሮግራሞች በኩል ይሰጣሉ።
የገንዘብ አቅርቦት እና የጥያቄ እና አቅርቦት ፈተናዎች
ካናዳ በአንድ ሰው ላይ በሚውል ጤና ወጪ ከአሜሪካ በታች ሲሆን በ2022 በ$7,000 አካባቢ ይወስዳል። የጤና ወጪዎች ከጂዲፒ 11% በሚሆን በኩል ይገመታሉ። ዋናው ፈተና የጥያቄ እና አቅርቦት ችግር ነው። የህክምና ባለሙያዎች እና የተመሰረቱ አገልግሎቶች አጥርተው መገኘት ለምሳሌ በቶሮንቶ ወይም ቫንኩቨር ውስጥ የጥሩ የቤተሰብ ሐኪም መፈለግ አስቸጋሪ ሊሆን ይችላል። ይህ ለአስቸኳይ ያልሆኑ ህክምናዎች እንደ የጡንቻ-አገናኝ ህክምና ወይም የቆዳ ባለሙያ አገልግሎት ረጅም የጠበቀ ዝርዝሮች እንዲኖሩ ያደርጋል።
የክልሎች ሚና እና የመድሃኒት አቅርቦት
እያንዳንዱ ክልል የራሱን የጤና ፕሮግራም ያስተዳድራል፣ ይህም በአገልግሎት ደረጃ ልዩነቶችን ያስከትላል። የመድሃኒት አቅርቦት በካናዳ የፓተንት መድሃኒት ዋጋ አስተዳደር (PMPRB) ይቆጣጠራል። የመድሃኒት ወጪ በአብዛኛው ለእድሜ የደረሱ ሰዎች እና የተወሰኑ ቡድኖች በመንግሥት ይሸፈናል፣ ነገር ግን ብዙ ካናዳውያን ለመድሃኒት ወጪ ተጨማሪ የግል ኢንሹራንስ ይጠቀማሉ። ታዋቂ የጤና ተቋማት የቶሮንቶ አጠቃላይ ሆስፒታል እና የካናዳ የካንሰር ማህበርን ያካትታሉ።
የመክሺኮ የጤና አገልግሎት ስርዓት፡ የተቀላቀለ እና የተለያየ አቀራረብ
የመክሺኮ ስርዓት ሶስት ዋና ዋና ክፍሎችን ያቀፈ ነው፡ ለተመደቡ ሰራተኞች የሚያገለግል የህዝብ ማህበራዊ ዋስትና ስርዓት፣ ለማይመደቡ ሰዎች የሚያገለግል የህዝብ ስርዓት እና የግል አገልግሎት። ኢንስቲቱቶ ሜክሲካኖ ዴል ሴጉሮ ሶሻል (IMSS) በአገሪቱ ውስጥ ትልቁ የጤና አገልግሎት አቅራቢ ሲሆን ለከፍተኛ የሰራተኞች ብዛት ያገለግላል። ኢንስቲቱቶ ዴ ሴጉሪዳድ የ ሰርቪሲዮስ ሶሻሌስ ፓራ ሎስ ትራባጃዶሬስ ዴል ኢስታዶ (ISSSTE) የመንግሥት ሰራተኞችን ያገለግላል።
የሴጉሮ ፖፑላር እና የግል አገልግሎት
ለማይመደቡ ሰዎች ሴጉሮ ፖፑላር የሚባል ፕሮግራም አለ፣ ነገር ግን በገንዘብ እና በሰው ኃይል ገደብ ተጎድቷል። ይህ በሜክሲኮ ከተማ እና ጉዋዳላጃራ ያሉ የከተማ ክልሎች ከ
የገንዘብ አቅርቦት እና የጤና ውጤቶች
መክሺኮ በአንድ ሰው ላይ በሚውል ጤና ወጪ ከ$1,300 በታች ሲወጣ በሰሜን አሜሪካ ውስጥ ዝቅተኛውን ያሳያል። የጤና ወጪዎች ከጂዲፒ 6% በግምት ይሆናሉ። በዚህ ዝቅተኛ ወጪ ላይ ቢሆንም መክሺኮ በየዓለም ጤና ድርጅት (WHO) እና OECD አመልካቾች መሰረት በአጠቃላይ የጤና ውጤቶች ላይ ፈተናዎችን ያጋጥመዋል፣ እንደ የጡት ካንሰር እና የስኳር በሽታ መጠን ከፍ ያለ ነው።
የገንዘብ አቅርቦት፣ ወጪ እና ውጤታማነት ማወዳደር
የሦስቱ ስርዓቶች የገንዘብ አቅርቦት እና ውጤት በጣም ይለያያሉ። የአሜሪካ ስርዓት ከፍተኛ ወጪ ያስከፍላል ነገር ግን በቴክኖሎጂ እና በምርምር ውስጥ አስተዋጽኦ ያደርጋል። የካናዳ ስርዓት የተሻለ ዋጋ ያለው እና ለሁሉም እኩል መዳረሻ ያቀርባል፣ ነገር ግን በጥያቄ እና አቅርቦት ፈተናዎች ይታመናል። የመክሺኮ ስርዓት በገንዘብ እጥረት ይታመናል እና በአገልግሎት ጥራት እና አቅርቦት ላይ ትልቅ እሴት ልዩነት አለው።
| አመልካች | አሜሪካ | ካናዳ | መክሺኮ |
|---|---|---|---|
| የጤና ወጪ (ከጂዲፒ %) | ~17% | ~11% | ~6% |
| በአንድ ሰው ላይ ወጪ (የዶላር) | >$12,900 | ~$7,000 | <$1,300 |
| የህይወት ተስፋ (ዓመታት) | 76.1 | 82.0 | 75.1 |
| የንፁህ ሕፃናት ሞት መጠን (በ1000 ህያው የተወለዱ) | 5.4 | 4.3 | 12.2 |
| የህክምና ሙያዎች ብዛት (በ10,000 ሰዎች) | ~26 | ~28 | ~23 |
| የሆስፒታል አልጋዎች ብዛት (በ10,000 ሰዎች) | ~25 | ~25 | ~10 |
| ዋና የገንዘብ ምንጭ | ግል ኢንሹራንስ፣ ሜዲከር፣ ሜዲካይድ | ግዥ የሚደረግ የህዝብ ኢንሹራንስ | IMSS/ISSSTE፣ ሴጉሮ ፖፑላር፣ ግል |
የታሪክ እና የፖለቲካ መሠረቶች
እያንዳንዱ ስርዓት የራሱን የታሪክ እና ፖለቲካ መሠረት አለው። የካናዳ የጤና ህግ በ1966 በሌስተር ቢ ፒይርሰን እና ቶሚ ዳካልስ አስተዳደር ወቅት ተጸድቋል። በአሜሪካ ውስጥ ሜዲከር እና ሜዲካይድ በ1965 በሊንደን ቢ ጆንሰን ፕሬዝዳንትነት ወቅት ተፈጥረዋል። የመክሺኮ IMSS በ1943 በማኑኤል አቪላ ካማቾ ፕሬዝዳንትነት ወቅት ተመሠረተ። የአሜሪካ Affordable Care Act በ2010 በባራክ ኦባማ አስተዳደር ወቅት ተጸድቋል።
የተለመዱ ፈተናዎች እና የወደፊት አቅጣጫዎች
ሦስቱም ስርዓቶች የጋራ ፈተናዎችን ያጋጥማቸዋል፡
- የከፋ የሆነ የህዝብ ጤና፡ በሦስቱም አገሮች ውስጥ የስኳር በሽታ፣ የልብ በሽታ እና የጡት
ISSUED BY THE EDITORIAL TEAM
This intelligence report is produced by Intelligence Equalization. It is verified by our global team to bridge information gaps under the supervision of Japanese and U.S. research partners to democratize access to knowledge.
PHASE COMPLETEDThe analysis continues.
Your brain is now in a highly synchronized state. Proceed to the next level.