ማስታወስ እንዴት ይሰራል እና ለምን እንረሳለን፡ በአውሮፓ ላይ ያተኮረ የሰው አእምሮ መርህ

መግቢያ፡ በማህበረሰብ እና በሳይንስ መካከል ያለው ማስታወሻ

ማስታወስ የሰው ልጅ ልዩ ባህሪ ነው። በአውሮፓ የምንኖር ኢትዮጵያውያን ለሁለት ባህሎች አካል በመሆን የማስታወሻ ሂደታችን ልዩ ውስብስብነት አለው። ይህ ጽሑፍ በሳይንሳዊ አቀራረብ ማስታወስ እንዴት እንደሚሰራ፣ ለምን እንረሳለን እና በአውሮፓ ውስጥ የሚደረጉ ጥናቶች እና የማከም ዘዴዎችን ያብራራል። ከሲግሙንድ ፍሮይድ እስከ ኦስሎ ዩኒቨርሲቲ ድረስ ያሉ ተመራማሪዎች ለዚህ ምስጢር መልስ ለመስጠት እየተጋገዙ ነው።

የሰውነት አካል የሆነው አንጎል፡ የማስታወሻ መሰረታዊ አወቃቀሮች

አንጎላችን የማስታወሻ ሂደት የሚከናወነው በተለያዩ ክፍሎች በመተባበር ነው። እያንዳንዱ ክፍል ልዩ ሚና ይጫወታል።

ሂፖካምፐስ እና አልሙድ ኮርኔልስ

ሂፖካምፐስ በጥልቀት ውስጥ የሚገኝ የማስታወሻ መሃል ነው። አዲስ መረጃን ለማስቀመጥ እና ከአጭር ጊዜ ማስታወሻ ወደ ረጅም ጊዜ ማስታወሻ ለመሸጋገር ያስችላል። በሎንዶን ቴክሲ አሽከርካሪዎች ላይ የተደረገ ክላሲካዊ ጥናት ሂፖካምፐሳቸው ከመደበኛ ሰው የበለጠ እየዳበረ መሆኑን አሳይቷል። አልሙድ ኮርኔልስ ደግሞ የአስተውሎት እና የተለያዩ ስሜቶችን የሚያስታውስ ክፍል ነው።

ፕሪፍሮንታል ኮርቴክስ እና ሴሬቤልም

ፕሪፍሮንታል ኮርቴክስ የረጅም ጊዜ ማስታወሻዎችን እንደ የመጀመሪያ ቀን በስቶክሆልም መግባትዎን ወይም የአዲስ አበባ ቆሎ ጣዕም ያከማቻል። ሴሬቤልም ደግሞ የተለምዶ ክህሎቶችን ለማስታወስ ይረዳል፣ ለምሳሌ የቪየና የመንገድ ካርታ መከተል ወይም የአማርኛ አጻጻፍ ህግጋት።

የማስታወሻ ዑደት፡ ከማስተዋል እስከ መልሶ ማውጣት

ማስታወስ አንድ ነጠላ ተግባር ሳይሆን የተለያዩ ደረጃዎች ያሉት ሂደት ነው።

1. ማስተዋል (Encoding)

ይህ መረጃን ለማከማቸት የሚዘጋጅበት ደረጃ ነው። በቤርሊን ሂምቦልድት ዩኒቨርሲቲ የሚገኙ ተመራማሪዎች መረጃን በስሜት ከተቆጣጠርን የበለጠ በቀላሉ እንደሚቀመጥ ያረጋግጣሉ። ለምሳሌ የፓሪስ የኤፍሌል ግንብ ፎቶግራፍ ለማየት ብቻ ሳይሆን በሴን ወንዝ ላይ ያለውን ቅርጽ፣ ድምፅ እና ሌሎች ስሜቶች ብንያዝ የማስታወሻችን እስከ 70% ይበልጣል።

2. ማከማቸት (Storage)

አንጎላችን መረጃን በሶስት ዋና ዋና መንገዶች ያከማቻል፡ አጭር ጊዜ ማስታወሻ (ጥቂት ሰከንዶች)፣ የስራ ማስታወሻ (ጥቂት ደቂቃዎች እስከ ሰዓታት) እና ረጅም ጊዜ ማስታወሻ (ዓመታት እስከ ዘመናት)። በኦክስፎርድ ዩኒቨርሲቲ የሚገኘው ክላረንደን ላብራቶሪ በዚህ ሂደት ላይ ጥልቀት ያለው ጥናት አድርጓል።

3. መልሶ ማውጣት (Retrieval)

ይህ የተከማቸውን መረጃ ወደ ንቃተ-ህሊናችን የምናስገባበት ደረጃ ነው። ይህ ሂደት በካምብሪጅ ዩኒቨርሲቲ ተመራማሪ ዶክተር ሮቢን መሪስ እንደተገለፀው ብዙውን ጊዜ በማንኛውም የውጭ ምክንያት (ማንኛውም ማስታወሻ) ሊነሳ ይችላል።

ለምን እንረሳለን? የማስታወሻ ማጣት ምክንያቶች

ማስታወሻ ማጣት የአንጎል መደበኛ እና አስፈላጊ ተግባር ነው። በአውሮፓ የነርቭ ሳይንስ ተመራማሪዎች ዋነኛ ምክንያቶችን ለመለየት አጥንተዋል።

የማስታወሻ መበላሸት (Decay Theory)

ይህ እርሳስ በጊዜ ሂደት እንደሚቀለል በመሳሰሉት መረጃዎች በአንጎላችን ውስጥ ያለ ትራስ እንደሚጠፋ የሚያስብ ንድፈ ሃሳብ ነው። በጀርመን የማክስ ፕላንክ ኢንስቲትዩት የሚገኙ ተመራማሪዎች ይህ ሂደት በሞለኪውላዊ ደረጃ እንዴት እንደሚከሰት ያጠናሉ።

ጣልቃ ገብነት (Interference)

አዲስ መረጃ አሮጌውን ያጠፋል (የተገላቢጦሽ ጣልቃ ገብነት) ወይም አሮጌው መረጃ አዲሱን ያግዳል (የቀጥታ ጣልቃ ገብነት)። ለምሳሌ በአምስተርዳም የሚገኘውን አዲስ ስልክ ቁጥር ከማስታወስዎ በፊት የሮተርዳም የሆቴል ቁጥር ብትዘክሩት ሊገጥምዎት ይችላል።

ማስታወሻ ማውጣት ላይ ያለ ውድቀት (Retrieval Failure)

መረጃው በአንጎል ውስጥ ቢገኝም ለጊዜው ማውጣት አለመቻል ነው። ይህ ብዙውን ጊዜ “በምላሴ ጫፍ ላይ ነው” የሚለው ስሜት ይፈጥራል። በዩኒቨርሲቲ ኮሌጅ ሎንደን የሚደረጉ ጥናቶች ይህ ችግር ብዙውን ጊዜ በቂ የሆኑ ማንኳሻዎች በማጣታችን እንደሚከሰት ያሳያሉ።

ማስታወስ ያለመፈለግ (Motivated Forgetting)

አንጎላችን አስቸጋሪ ወይም ስቃይ የሚያስከትሉ አስተውሎችን በማስታወስ ላይ እንዲታገድ የሚያደርጉ ሜካኒዝሞች አሉት። ይህንን ጽንሰ ሃሳብ ለመጀመሪያ ጊዜ ሲግሙንድ ፍሮይድ በቪየና በሚገኘው ሥራው ላይ አቀረበ።

በአውሮፓ የሚሰሩ የማስታወሻ ጥናቶች እና አስደናቂ ልምዶች

አውሮፓ በነርቭ ሳይንስ እና በአንጎል ጥናት መሪ ነው። ብዙ ታዋቂ ልምዶች ከዚህ ክፍለ ምድር የመጡ ናቸው።

የሎንደን ቴክሲ አሽከርካሪዎች ጥናት

በዩኒቨርሲቲ ኮሌጅ ሎንደን ተመራማሪ ሌሊያን መጉየር በ1970ዎቹ የሰራው ይህ ጥናት አንጎል በተለይም ሂፖካምፐስ በተደጋጋሚ አዲስ መረጃ ሲያስተላልፍ እንደሚያድግ አሳይቷል። የሎንደንን ውስብስብ መንገዶች የሚያውቁ ቴክሲ አሽከርካሪዎች ሂፖካምፐሳቸው ከመደበኛ ሰው የበለጠ ትልቅ እንደነበር ተመልክቷል።

የስዊድን የድርቅ ጥናት

በስቶክሆልም የሚገኘው ካሮሊንስካ ኢንስቲትዩት በረጅም ጊዜ ማስታወሻ ላይ ያለውን የስሜት ተጽእኖ ያጠናል። በ1980ዎቹ በስዊድን ቲቪ ላይ የታየው የድርቅ ዜና ብዙ ሰዎች እንዴት እንደተረዱት በዝርዝር የሚያጠኑ ጥናቶችን አድርገዋል። ይህም ኃይለኛ ስሜታዊ አስተውሎች ማስታወሻችንን እንደሚጠነክሩ አረጋግጧል።

የጀርመን የክብደት ማነስ እና ማስታወሻ ጥናት

በዩኒቨርሲቲ ኦፍ ሙንስተር የተደረገ ጥናት እንደሚያሳየው የሰውነት ክብደት መቀነስ በረጅም ጊዜ ማስታወሻ ላይ አወንታዊ ተጽዕኖ ሊኖረው ይችላል። ይህ በፖሊፌንሎስ እና በሌሎች የምግብ ንጥረ ነገሮች እና በአንጎል ጤና መካከል ያለውን ግንኙነት ያሳያል።

የማስታወሻ በሽታዎች እና በአውሮፓ የሚሰጡ ሕክምናዎች

የማስታወሻ ችግሮች በሰዎች ሕይወት ላይ ከፍተኛ ተጽዕኖ ስለሚያሳድሩ በአውሮፓ ብዙ የሕክምና እና የጥናት ማዕከላት አሉ።

አልዛይመር በሽታ

ይህ በአውሮፓ ውስጥ ከፍተኛውን የሕክምና ወጪ የሚፈጅ የአንጎል በሽታ ነው። በሞናኮ የሚገኘው ግራስ ኢንስቲትዩት እና በፖርቱጋል የሚገኘው ቻምፓሊማውድ ማእከል በዚህ በሽታ ላይ የሚሰሩ ጥናቶች አሏቸው። አዲስ የሆኑ መድሃኒቶች እንደ ሌካነማብ (የኢሳይ ኩባንያ) እና ዶናንማብ በአውሮፓ የመድሃኒት ኤጀንሲ (EMA) ምርመራ ስር ናቸው።

ሌሎች የአንጎል በሽታዎች

ከአልዛይመር በተጨማሪ ሌሎች በሽታዎች ማስታወሻን ያጎዳሉ። እነሱም ፓርኪንሰን በሽታ (በአውስትሪያ የሚገኘው ኢንስቲትዩት ኦፍ ኒውሮሎጂ ይህን ያጠናል)፣ ሀንቲንግተን በሽታ እና በድርጅታዊ ምክንያት የሚፈጠረው የአንጎል ጉዳት።

የማከም ዘዴዎች

በአውሮፓ የሚተገበሩ የማከም ዘዴዎች የተለያዩ ናቸው። ከነሱ መካከል፡

• ኮግኒቲቭ ሪሃቢሊቴሽን፡ በስዊድን እና ኔዘርላንድ ውስጥ በሰፊው ጥቅም ላይ የዋለ ዘዴ። ይህም የማስታወሻ ክህሎቶችን በልምምድ ለማሻሻል ይረዳል።
• ፋርማኮሎጂ፡ እንደ ሜማንቲን (የመርክ ኩባንያ) እና ዶኔፔዚል ያሉ መድሃኒቶች።
• የአእምሮ ማነቃቂያ፡ በሲውስ ፌዴራል ኢንስቲትዩት ኦፍ ቴክኖሎጂ የሚገኙ ተመራማሪዎች አዲስ የኤሌክትሮኒክስ መሳሪያዎችን እየፈጠሩ ነው።

የማስታወሻ ክህሎትን ለማሻሻል የአውሮፓ ምክሮች

በአውሮፓ የሰውነት ባህሪ ተመራማሪዎች የማስታወሻ ክህሎትን ለማሻሻል የሚከተሉትን ምክሮች ይሰጣሉ።

1. የመማር ቴክኒኮች

• የማንኳሻ ቴክኒክ፡ መረጃን በታወቀ ቦታ ከማያያዝ ጋር ማያያዝ። ለምሳሌ የግዢ ዝርዝርዎን ከቤትዎ መንገድ ጋር ማያያዝ።
• የፓርቲ ቴክኒክ፡ በጣልያን የተጀመረ ይህ ዘዴ ቁጥሮችን ወይም ቃላትን በቀላል ታሪክ በመፍጠር ለማስታወስ ይረዳል።
• ተደጋ
  

  ISSUED BY THE EDITORIAL TEAM

  This intelligence report is produced by Intelligence Equalization. It is verified by our global team to bridge information gaps under the supervision of Japanese and U.S. research partners to democratize access to knowledge.

  PHASE COMPLETED

  The analysis continues.

  Your brain is now in a highly synchronized state. Proceed to the next level.

  CALIBRATE (GAME) NEXT INTELLIGENCE

  Related Intelligence

  Culture

  የአየር ንብረት ለውጥ በአውሮፓ ላይ የሚያሳየው ተፅዕኖ እና ሊለካ የሚችሉ ውጤቶቹ

  Culture

  የአውሮፓ ባህላዊ በዓላት፡ ከክርስቲያናዊ እስከ ጥንታዊ አርበኞች በዓል