April 2026

መግቢያ፡ ሂሳብ የሕይወት ቋንቋ ሂሳብ ብዙ ሰዎች እንደሚያስቡት በጥንቃቄ የተጻፉ ቀመሮችና ውስብስብ ችግሮች ብቻ አይደለም። ከሰው ልጅ ጥንታዊ ጊዜ ጀምሮ እስከ ዘመናዊ ቴክኖሎጂ ድረስ የሂሳብ ሀሳቦች የሰው ልጅ ልማት መሠረት ነበሩ። ከግብርና እቅድ አወጣጥ እስከ የፋይናንስ ስርዓት፣ ከሕንፃ እስከ የጤና ሳይንስ ድረስ ሂሳብ ያለ የማይታይ ቋንቋ ነው። ይህ ጽሑፍ በኢትዮጵያ፣ በአፍሪካ እና በዓለም ዙሪያ በዕለት ተዕለት ሕይወት ውስጥ የሚገኙትን የሂሳብ ቅጦች፣ ምሳሌዎች እና ተግባራዊ አጠቃቀሞች በዝርዝር ያቀርባል። በታሪክ እና በባህል ውስጥ ያለው ሂሳብ ሂሳብ የሰው ልጅ ባህል አካል ነው። በኢትዮጵያ…

መግቢያ: የምስል እንቅስቃሴ መነሻ የአውሮፓ ሲኒማ ታሪክ በ19ኛው ክፍለ ዘመን መገባደጃ ላይ በፈረንሳይ እና በጀርመን የምስል እንቅስቃሴን በሚመለከቱ ሙከራዎች ተጀመረ። ኦገስት ሊሙየር እና ወንድሙ ሉዊስ ሊሙየር በ1895 በፓሪስ የመጀመሪያውን ለህዝብ የሚቀርብ ሲኒማቶግራፍ ሲያቀርቡ አዲስ የመገለጥ መንገድ ፈጠሩ። በተመሳሳይ ጊዜ በጀርመን ማክስ ስክላዳኖቭስኪ እና ኤሚል በርሊን የሚመሩ የምስል ማሳያ መሣሪያዎችን ይፈጥሩ ነበር። ይህ የመጀመሪያ ደረጃ የአውሮፓውን ማህበረሰብ በመሠረቱ ለማሳየት እና ለመቅረፅ የሚያስችል ኃያል መሣሪያ መገኘቱን አሳየ። ሰሜናዊ አውሮፓ እና ሶቪየት ዩኒየን: የምንቅስቃሴ ስነ-ፅሁፍ እና ፕሮፓጋንዳ በ1920ዎቹ እና 1930ዎቹ የሶቪየት ሲኒማ በሰርጌይ…

መግቢያ፡ በንፁህ ውሃ እና ጽሬት አገልግሎት ላይ የተመሰረተ የሕዝብ ጤና የምስራቅ አገር እና ሰሜን አፍሪካ (MENA) ክልል በውሃ እጥረት፣ ፈሳሽ አደረጃጀት እና የሕዝብ ጤና ተግዳሮቶች ምክንያት ከዓለም በጣም ተጽዕኖ የሚደርስባቸው አካባቢዎች አንዱ ነው። ክልሉ የዓለም ሕዝብ ከ30% ያላነሰ ክፍል ቢሸፍንም፣ ከአለም አቀፍ ንጹህ ውሃ ምንጮች ውስጥ ከ1% በታች ብቻ ነው የሚያገኘው። ይህ አስፈላጊ የሆነውን የውሃ፣ ጽሬት እና ጤና ጥበቃ (WASH) መስፈርቶች ለማሟላት የሚያስቸግር ሁኔታ ፈጥሯል። በዚህ ረገድ የዓለም ጤና ድርጅት (WHO) እና የየተባበሩት መንግስታት ልጆች ጥበቃ ፈንድ (UNICEF) የጋራ ሪፖርት…

መግቢያ፡ በካርታዎች ላይ የተጻፈ ታሪክ የላቲን አሜሪካ ታሪክ እና ማንነት በካርታ ላይ ከተጻፈ የበለጠ በሌለ ቦታ አይታወቅም። ከጥንታዊ የማያ ሲቪላይዜሽን እና ኢንካ ኢምፓየር አለም አቀፍ ምስሎች እስከ ቅዱስ የቶርዴሲላስ ቀጥታ መስመር የሚሰድመው የከፋፈለ ዓለም እና ዘመናዊ የጂኦግራፊ መረጃ ስርዓት (GIS) ዲጂታል ካርታዎች ድረስ፣ ካርታዎች የሀይል፣ የባህል እና የምድራዊ እውቀት ትርኢቶች ናቸው። ይህ ጽሁፍ ከሜክሲኮ እስከ ቲየራ ደል ፌጎ ድረስ በላቲን አሜሪካ ውስጥ የቦታ ግንዛቤ እንዴት እንደተፈጠረ፣ ተቀየረ እና እንደተተረጎመ ያስላል። በአካባቢው የካርታ ሥራ ታሪክ ውስጥ የነበሩት ዋና ዋና ሰዎች፣ ቴክኖሎጂዎች…

መግቢያ፡ አፍሪካ የተወላጅ ሕዝቦች መኖሪያ ቤት አፍሪካ በዓለም ላይ በጣም የሚበዙ እና የተለያዩ ተወላጅ ሕዝቦች የሚገኙበት አህጉር ነው። ከሳህራ በስተደቡብ ባሉ አገሮች ብቻ ከ2000 በላይ የሚሆኑ የተለያዩ ቋንቋዎች ይነገራሉ፣ ይህም የሰፊ እና የተለያየ ተወላጅ ህይወት ማስረጃ ነው። ተወላጅ ሕዝቦች በተወሰነ ክልል የሚኖሩ፣ ጥንታዊ ማህበራዊ፣ ባህላዊ እና ኢኮኖሚያዊ ዘይቤዎችን የጠበቁ እና በራሳቸው የሚመሩ ማህበረሰቦች ናቸው። በአፍሪካ፣ እነዚህ ሕዝቦች የአህጉሩን ታሪክ፣ የምድር እውቀት፣ ፍልስፍና እና ቴክኖሎጂ የሚወክሉ ቀጥተኛ ተወላጆች ናቸው። ከካላሃሪ ምድረ በዳ እስከ ኢትዮጵያ ከፍታዎች፣ ከኮንጎ ደን እስከ ሰሜን ካርሞቢያ ሜዳዎች፣…

መግቢያ፡ የአፍሪካ ድምፅ በዓለም ሥነ ጽሑፍ ውስጥ የአፍሪካ ምድር የሰው ልጅ መጀመሪያ መኖሪያ በመሆኗ የቃል አቀባይ እና የጽሑፍ ባህል ከጥንት ጀምሮ የተዘረጋ ታሪክ አላት። ከግብጽ ፈርዖኖች ጊዜ የተጻፉት ፒራሚድ ጽሑፎች እስከ ዘመናዊው የኖቤል ሽልማት አሸናፊዎች ድረስ፣ የአፍሪካ ደራሲያን ለዓለም ሥነ ጽሑፍ ያበረከቱት አስደናቂ ነው። ይህ ጽሑፍ በአፍሪካ ከተለያዩ ክልሎች እና ቋንቋዎች የተነሱ ዓለም አቀፍ ሥነ ጽሑፍ ልዩ ልዩ ክፍሎችን በማጥናት የአህጉሩን ልዩ ባህል፣ ታሪክ እና ህይወት ያንፀባረቁ መጽሐፎችን ያቀርባል። ጥንታዊ መሠረቶች፡ ከግብጽ እና ከኩሽ ሥነ ጽሑፍ ጀምሮ የአፍሪካ ጽሑፍ ታሪክ…

መግቢያ፡ አዲሱ የሰው ሰፈራ እውነታ የአየር ንብረት ለውጥ የሰው ማንነትን እና ህይወትን በሚያስተናግድ መልኩ እየቀየረ ነው። ይህ ለውጥ በግልጽ የሚታየው በሚባሉት የአየር ንብረት ሽግግር ሰዎች በሚገኙበት ነው። በዓለም አቀፍ የስደት ድርጅት (IOM) መሰረት፣ ከ2008 እስከ 2021 ዓ.ም. ባለው ጊዜ ውስጥ በተፈጥሮ አደጋዎች ከ300 ሚሊዮን በላይ ሰዎች በውስጣዊ ሽግግር ተጎድተዋል። ይህ የሚከሰተው በግልጽ በሚታየው የአየር ንብረት ለውጥ ምክንያት ነው። ይህ ጽሑፍ ይህን አዲስ የሰው ሰፈራ እውነታ በኢትዮጵያ፣ ባንግላዲሽ እና በደቡብ አገሮች ላይ በማተኮር ይመረምራል። የአየር ንብረት ለውጥ እና ሽግግር መንስኤዎች ሰዎችን…

መግቢያ፡ የራስን የመፈለግ ፍልስፍና የላቲን አሜሪካ ፍልስፍና በአለም ላይ ከሚገኙ በጣም የተለያዩ እና ተፈጥሮአዊ የሆኑ የሀሳብ ልማዶች አንዱ ነው። ከመገለጫ አስተሳሰብ እስከ ዘመናዊ ዲሞክራሲ ፅንሰ-ሀሳብ ድረስ፣ አሳቢዎቹ የአገራቸውን ውስብስብ ታሪክ፣ የተገላቢጦሽ ባህል እና የማህበራዊ ትግል ማዕከላዊ ጉዳዮች በመያዝ ሀሳብ አቀረቡ። ይህ ጽሁፍ ከቅድመ-ኮሎንቢያን ጊዜ እስከ 21ኛው ክፍለ ዘመን የሚገኙትን ቁልፍ አሳቢዎች፣ ማህበረሰቦች እና ሀሳቦች ያስሰፋል። የቅድመ-ኮሎንቢያን አስተሳሰብ እና የአገር ነኝ ምሁራን ከአውሮፓውያን መዝለል በፊት፣ ላቲን አሜሪካ የተለያዩ የማህበረሰብ ፍልስፍናዎች በሚኖሩባት ነበር። የማያ፣ አዝቴክ እና ኢንካ ሥልጣኔዎች ስለ ጊዜ፣ ስለ አለም…

መግቢያ፡ የሃይማኖት ሞዚያ እንደ አፍሪካ ህይወት መሰረት አፍሪካ የሰው ልጅ መነሻ መሬት ብቻ ሳይሆን የሃይማኖት እምነቶች በረጅም ጊዜ ውስጥ የተስፋፋባት እና የተቀላቀሉባት አህጉር ናት። ከጥንታዊ አፍሪካዊ ሃይማኖቶች እና ተፈጥሮ ሃይማኖቶች አንስቶ እስከ እስልምና፣ ክርስትና፣ ሂንዱይዝም፣ ይሁዲናይዝም፣ ባሃኢ እምነት እና ሌሎችም ድረስ ያለው ሃይማኖታዊ የተለያዩነት አስደናቂ ነው። ይህ ልዩነት ብዙ ጊዜ ለግጭት አስፈላጊ ምክንያት ተደርጎ ይታያል፣ ነገር ግን በአፍሪካ ውስጥ ያሉ ብዙ ማህበረሰቦች ለዘመናት የሰላም ትብብር እና የጋራ ኑሮ ልምድ እንደሚኖራቸው ያሳያሉ። ይህ ጽሑፍ በአፍሪካ ውስጥ ያለውን የሃይማኖት የተለያዩነት ታሪካዊ መሠረት፣…

መግቢያ፡ አዲስ አለም እና አዲስ ማህበረሰብ በ16ኛው እና 17ኛው ክፍለ ዘመን በአውሮፓ የተነሳው የሳይንሳዊ አብዮት የሰው ልጅን አስተሳሰብ ከመሠረት የለወጠው ክስተት ነበር። ይህ አብዮት በኖክላስ ኮፐርኒከስ፣ ገሊሌዎ ገሊሌይ እና አይዛክ ኒውተን የመሳሰሉ ሰዎች በኩል የዓለምን አስተሳሰብ የሚያርጉት ሲሆን በተመሳሳይ ጊዜ በላቲን አሜሪካ የተለየ እና ውስብስብ ጉዞ ጀመረ። ይህ አለም አቀፍ የፍልስፍና እና የሳይንስ ለውጥ በስፔን እና ፖርቱጋል ቅኝ ግዛቶች ውስጥ በአዲስ መንገድ ተቀበለ። የአውሮፓውያን የሳይንስ ሀሳቦች ከቅድመ-ኮሎምቢያን የአዜትክ፣ ማያ እና ኢንካ ማህበረሰቦች እውቀት ጋር ተቀላቅለው፣ ከአፍሪካዊ እና ከእስያዊ ተፅእኖዎች ጋር…