ዋናው ውቅያኖስ፡ የእስያ እና የፓስፊክ ውቅያኖሶች ጥልቀት፣ የባህር ጅረቶች እና የማሪን ባዮዳይቨርሲቲ ሙሉ መግለጫ

መግቢያ፡ የዓለም ትልቁ የውሃ አካል

የፓስፊክ ውቅያኖስ የምድርን አንድ ሦስተኛ ከመሸፈኑ በላይ ሲሆን አካባቢውም ከ180 ሚሊዮን ካሬ ኪሎ ሜትር በላይ ነው። በእስያ እና በፓስፊክ ክልል ውስጥ ያሉት ውቅያኖሶች – ፓስፊክ፣ ህንድ ውቅያኖስ እና ደቡባዊ ቻይና ባህር – የዓለምን የማሪን ሕይወት አብዛኛውን የሚይዙ ሲሆን ከተለያዩ የጂኦግራፊ እና የአየር ንብረት ሁኔታዎች ጋር የተያያዙ ናቸው። ከማሪያና ትሮግ የሚባለው ጥልቅ ሸለቆ አንስቶ እስከ በኦስትራሊያ ዙሪያ ያሉ ቀዋሚ ኮራል ሪፎች ድረስ፣ ይህ ክልል የምድር ታሪክ፣ የአየር ንብረት እና የሕይወት ተለዋዋጭነት ቁልፍ ነው።

የእስያ እና የፓስፊክ ውቅያኖሶች ጂኦግራፊ እና ጂኦሎጂ መሠረት

ይህ ክልል በፓሲፊክ የእሳት ክበብ ላይ በሚገኙ ተራሮች እና በሚንቀሳቀሱ ቴክቶኒክ ሳህኖች መካከል ያለው ግጭት የተለያዩ የባህር ዳርቻ ቅርጾችን ያስገኛል። የፒክ ኦፍ ማሪያና በፓስፊክ ውቅያኖስ ውስጥ በማሪያና ደሴቶች አቅራቢያ የሚገኝ ሲሆን ከ10,994 ሜትር (36,070 ጫማ) ጥልቀት ጋር በዓለም ላይ ከፍተኛው ነጥብ ነው። ይህ ቦታ በፒሲፊክ ሳህን ከፊሊፒን ሳህን በታች ሲገባ የተፈጠረ ነው።

ዋና ዋና የባህር ጥልቅ ሸለቆዎች እና ባህሮች

ከእስያ የባህር ዳርቻዎች አጠገብ ብዙ ጥልቅ ሸለቆዎች አሉ፡-

• ቶንጋ ጥልቅ ሸለቆ (10,882 ሜትር) – በኒው ዚላንድ አቅራቢያ
• ፊሊፒን ጥልቅ ሸለቆ (10,540 ሜትር) – በፊሊፒንስ ምስራቅ
• ጃቫ ጥልቅ ሸለቆ (7,725 ሜትር) – በህንድ ውቅያኖስ፣ በኢንዶኔዢያ ደቡብ
• ጃፓን ጥልቅ ሸለቆ (9,000 ሜትር ገደማ) – በጃፓን ምስራቅ አጠገብ

በተጨማሪም ከቻይና፣ ኮሪያ እና ሩሲያ ጋር የሚገናኙ ከፊል የተዘጉ ባህሮች አሉ፣ እንደ ባህር ቢጫ፣ ባህር ምስራቅ ቻይና እና ባህር ጃፓን። እነዚህ ባህሮች በተለይ ለአፈሳ እና ለዓሣ ማጥመድ አስፈላጊ ናቸው።

የባህር ጅረቶች ስርዓት፡ የአየር ንብረት እና የሕይወት ምንጭ

በእስያ እና በፓስፊክ ክልል ውስጥ ያሉ የባህር ጅረቶች በዓለም አቀፍ የውሃ ዑደት (Thermohaline Circulation) እና በአየር ንብረት ላይ በሚነሱ የአየር ፍሰቶች (ነፋሶች) ይገዛሉ። እነዚህ ጅረቶች ሙቀትን፣ ንጥረ ነገሮችን እና የባህር እንስሳትን ልጆችን የሚያስተላልፉ የዓለም የአየር ንብረት ማስተካከያ ማሽን ናቸው።

ዋና ዋና የሙቀት ጅረቶች

ኩሮሺዮ ጅረት፡ ይህ ኃይለኛ ጅረት ከፊሊፒንስ አካባቢ ጀምሮ በሰሜን ምስራቅ እስከ ጃፓን ድረስ ይፈስሳል። ከጃፓን በስተምስራቅ ወደ ሰሜን ፓስፊክ የሚዞረው የፓስፊክ ሰሜናዊ ዑደት ይጀምራል። ይህ ጅረት ለጃፓን እና ለምስራቅ እስያ ሙቅ እና እርጥበት ያለው አየር ንብረት ያስገኛል።

ሙሰን ወቅታዊ ነፋሶች እና ጅረቶች፡ በህንድ ውቅያኖስ እና በደቡባዊ ቻይና ባህር ላይ፣ የሙሰን ነፋሶች አቅጣጫ በዓመቱ ወቅት የሚቀያየር ሲሆን ይህም የጅረቶችን አቅጣጫ ይገልብጣል። ይህ ሂደት ለህንድ፣ ባንግላዲሽ፣ ቻይና እና ደቡብ-ምስራቅ እስያ ዝናብ የሚያመጣ አስፈላጊ ነው።

የቀዝቃዛ ጅረቶች እና የሰብል ማሳደጊያ ቦታዎች

ኦያሺዮ ጅረት ከበሬንግ ባህር ወደ ደቡብ የሚፈስ የቀዝቃዛ ውሃ ጅረት ሲሆን በሂዮኮሺዮ (ጃፓን) እና ካምቻትካ (ሩሲያ) አካባቢ ከፍተኛ የዓሣ ማጥመድ ቦታዎችን ያስገኛል። በተመሳሳይ ፔሩቪያን ጅረት (ሁምቦልድት) በደቡብ አሜሪካ የሚሠራውን ሚና በካሊፎርኒያ ጅረት በሰሜን ፓስፊክ ያረጋግጣል፣ ይህም ከአላስካ ወደ ደቡብ የሚፈስ የቀዝቃዛ ውሃ ጅረት ነው።

የጅረት ስም	አካባቢ	ዓይነት	የሚገኝበት አገር/ክልል	አስፈላጊነት
ኩሮሺዮ	ምዕራብ ፓስፊክ	ሙቅ	ጃፓን፣ ቻይና፣ ታይዋን	ሙቅ አየር ንብረት፣ አቧራ መጓጓዣ
ሰሜናዊ ፓስፊክ ዑደት	ሰሜን ፓስፊክ	ሙቅ/ቀዝቃዛ ድብልቅ	ጃፓን እስከ አሜሪካ ድረስ	የዓለም አቀፍ የውሃ ዑደት፣ የአየር ንብረት መደብ
የሙሰን ጅረት	ህንድ ውቅያኖስ / ደቡብ ቻይና ባህር	ወቅታዊ (ሙቅ)	ህንድ፣ ደቡብ-ምስራቅ እስያ	ዝናብ ማምጣት፣ ለግብርና ወሳኝ
ኦያሺዮ	ሰሜን ምዕራብ ፓስፊክ	ቀዝቃዛ	ሩሲያ (ካምቻትካ)፣ ጃፓን	ከፍተኛ የዓሣ ማጥመድ ቦታ
ሌቭንቲን ጅረት	ምዕራብ ፓስፊክ	ሙቅ	ፊሊፒንስ፣ ጃፓን	የኩሮሺዮ ጅረት አካል፣ የሙቀት መጓጓዣ
ኢንዶኔዥያ ከፍተኛ ጅረት	ኢንዶኔዥያ ባህሮች	ሙቅ	ኢንዶኔዢያ፣ ማሌዥያ	ከፓስፊክ ወደ ህንድ ውቅያኖስ የውሃ መላላት

የማሪን ባዮዳይቨርሲቲ ማዕከሎች

እስያ እና ፓስፊክ ክልል የዓለም የማሪን ባዮዳይቨርሲቲ ከፍተኛ መቶኛ ይይዛል። ከኮራል ሪፎች እስከ ማንግሮቭ ጫካዎች እና ከሰንጠረዥ ባህር እስከ ጥልቅ ሸለቆዎች ድረስ የተለያዩ አካባቢዎች በሚሊዮን የሚቆጠሩ የሕይወት ቅርንጫፎችን ያስተናግዳሉ።

የኮራል ሪፎች ትሪያንግል

በደቡብ-ምስራቅ እስያ ውስጥ ያለው ኮራል ሪፎች ትሪያንግል በኢንዶኔዢያ፣ ማሌዥያ፣ ፊሊፒንስ፣ ፓፑዋ ኒው ጊኒ፣ ሰሜን ሳሎሞን ደሴቶች እና ቲሞር-ሌስቴ መካከል የሚገኝ ሲሆን የዓለም የኮራል እና የዓሣ ዓይነቶች 76% የሚገመት በመሆኑ የዓለም የባህር ባዮዳይቨርሲቲ ማዕከል ነው። በዚህ አካባቢ ከ600 በላይ የኮራል ዓይነቶች እና ከ2000 በላይ የዓሣ ዓይነቶች ተመዝግበዋል።

የጥልቅ ባህር ልዩ አካባቢዎች

በጥልቅ ሸለቆዎች ውስጥ ያለው ሕይወት በጣም ልዩ ነው። እንደ ጋላፔጎስ ሪፍ ማራቶን ያሉ የሙቀት ምንጮች በሚነጥቁበት ቦታ የተለየ ኤኮሲስተም ይገኛል። እንደ ባሮፊሽ ዓሣ፣ ጊያንት ቱቤ ዎርም እና ቬንት ክሬብ ያሉ እንስሳት በሙቀት እና በኬሚካሎች ላይ በመመርኮዝ ይኖራሉ። በጃፓን አካባቢ የሚገኙ ጥልቅ ሸለቆዎች ለሳይንስ ምርመራ አስፈላጊ ናቸው።

የአየር ንብረት ለውጥ እና የባህር አካባቢ ተጽዕኖ

የአየር ንብረት ለውጥ በእስያ እና በፓስፊክ ውቅያኖሶች ላይ ግልጽ ተጽዕኖ አሳድሯል። የባህር ወለል ሙቀት መጨመር የኤል ኒኞ እና ላ ኒና ክስተቶችን ወቅታዊነት እና ጥንካሬ ለመቀየር እየተጠየቀ ነው። ይህም በኢንዶኔዢያ እና አውስትራሊያ ላይ ድርቅ፣ በ እና ቫኑአቱ ላይ የውጪ ማሰሪያ እና በፊሊፒንስ ላይ የሚጠብቁ ዝናቦች እንዲከሰቱ ያደርጋል።

የባህር ወለል ከፍ ማለት እና ከባድ ተጽዕኖ

የባህር ወለል ከፍ ማለት በተለይም በባንግላዲሽ (የባህር ዳርቻው ከፍተኛ ሕዝብ ያለው)፣ ማልዲቭስ (ከፍተኛው ነጥብ ከ2.4 ሜትር በታች ነው) እና በፓስፊክ ደሴቶች ላይ ከባድ ችግር ነው። ከኪሪባቲ፣ ማርሻል አይላንድስ እና ቱቫሉ ያሉ ደሴት ሀገራት ሙሉ ለሙሉ ከመጥፋት እየተደፈሩ ናቸው።

የኮራል ሪፎች መጥፋት

የባህር ወለል ሙቀት መጨመር የኮራል ሪፎችን መጥበብ (Coral Bleaching) ያስከትላል። ታዋቂው ግሬት ባሪየር ሪፍ በአውስትራሊያ በመጨረሻዎቹ 30 ዓመታት ከፍተኛ ጉዳት አስከትሏል። በታይላንድ ዙሪያ ባሉ ሪፎች እና በፊሊፒንስ ውስጥ ባለው ቱባታሃ ሪፍ ላይም ተመሳሳይ ችግር ተመዝግቧል።

የሰው ልጅ እንቅስቃሴ እና የባህር ሀብት አጠቃቀም

እስያ የዓለም የዓሣ ማጥመድ ከ80% የሚበልጥ አበርክታ ይሰጣል። አገሮች እንደ ቻይና፣ ኢንዶኔዢያ፣ ጃፓን፣ ፊሊፒንስ እና ቬትናም በዓለም አቀፍ የዓሣ ማጥመድ እና አበርክታ ውስጥ ከፍተኛ ሚና ይጫወታሉ። በሶክራ ትራፍ (በጃፓን እና ሩሲያ መካከል) እና በባህር ቢጫ ውስጥ ያሉ የዓሣ ማጥመድ ቦታዎች ከፍተኛ ምርታማነት አላቸው።

መጓጓዣ እና ንግድ

የእስያ ውቅያኖሶች የዓለም ንግድ አማካኝ ናቸው። ማላካ ማሰሮ (በማሌዥያ እና ኢንዶኔዢያ መካከል) ከዓለም የጎንደር መጓጓዣ 25

Related Intelligence

Foundations

የደቡብ እስያ ቋንቋዎች እንዴት ይሰራሉ እና በጣም የተለያዩ የሆኑት ለምንድን ነው?

Foundations

የአፍሪካ ጥንታዊ ሥልጣኔዎች፡ ዛሬም የምንጠቀማቸው ፈጠራዎቻቸው እና ቅርሶቻቸው