የአውሮፓ የጤና እንክብካቤ መነሻ፡ ጥንታዊ መድሃኒት እና የመጀመሪያ ህክምና ዘዴዎች

መግቢያ፡ የህክምና ሥርዓት በጥንታዊ አውሮፓ

የአውሮፓ የጤና እንክብካቤ ታሪክ በሺዎች የሚቆጠሩ ዓመታት ወደ ኋላ የሚዘረጋ ሲሆን በሙያዊ ህክምና ከመጀመሩ በፊት የነበሩትን የጥንታዊ ህዝቦች እምነቶች፣ የተፈጥሮ እውቀት እና ሙከራዎች ያንፀባርቃል። ከግሪክ እና ሮማ የተወሳሰቡ የፍልስፍና ህክምና እስከ ሴልቲክ እና ጎቶች የአምልኮ እና በአትክልት ላይ የተመሰረተ ሕክምና ድረስ የተለያዩ ባህሎች አስተዋጽኦ አድርገዋል። ይህ ጽሑፍ በአውሮፓ ውስጥ የጤና እንክብካቤ መነሻ ላይ ያተኮረ ሲሆን በግሪክ፣ ሮማ፣ ጥንታዊ ግብፅ (የውጭ ተጽእኖ)፣ መካከለኛ ዘመን እና የእስልምና ዓለም የእውቀት ማስተላለፊያ ሚና ያለውን ዝርዝር ዳሰሳ ያቀርባል።

የጥንታዊ ግሪክ ህክምና፡ ከሚዮሎጂ ወደ ሳይንስ

የግሪክ ህክምና በሁለት ዋና ዋና አቀራረቦች መካከል ተለዋውጦ ነበር፡ በአስክሌፒዮስ የሚወከለው የአምልኮ ህክምና እና በሂፖክራቲስ የሚወከለው ምክንያታዊ ህክምና። አስክሌፒዮስ የጤና አምላክ ሆኖ ይቆጠር ነበር፣ እና በኤፒዳውሮስ እና ኮስ ያሉ መድሃኒት ቤቶቹ (Asclepieia) የህክምና ሥራ እና የእንቅልፍ ሕክምና (incubation) ይካሄድ ነበር።

ሂፖክራቲስ እና የሂፖክራቲክ ምስክርነት

ሂፖክራቲስ ኦፍ ኮስ (ከ 460 እስከ 370 ዓክልበ. ግድም) በህክምና ታሪክ ውስጥ አብዛኛውን ጊዜ “የህክምና አባት” ተብሎ ይጠራል። እሱ ህመምን እንደ ተፈጥሯዊ ክስተት ለመመልከት እና ከአምልኮ እና ከድግምት ለመለየት አስተዋጽኦ አድርጎ ነበር። የሂፖክራቲክ ምስክርነት የሚባለው ሰነድ እስከ ዛሬ ድረስ የህክምና ሥነ ምግባር መሠረት ነው። የአራቱ ፈሳሽ ቲዎሪ (የሰውነት አራት ዋና ፈሳሾች፡ ጥቁር ጨው፣ ቢጫ ጨው፣ ፈሳሽ እና ማር) የአካል ጤና እና በሽታ መሠረታዊ ግንዛቤ ሆነ።

የግሪክ ህክምና ባለሙያዎች እና ዘዴዎች

የግሪክ ህክምና በርካታ ባለሙያዎችን ያካትት ነበር። Iatros (ዶክተር)፣ pharmakopolês (የመድሃኒት ሻጭ) እና rhizotomoi (የአትክልት ሥር ለቅሶ ባለሙያ)። የህክምና ዘዴዎችም የተለያዩ ነበሩ፡ የደም ፍሳሽ ማውጣት (በመቆራረጥ)፣ የማጽዳት ዘዴዎች፣ የተፈጥሮ መድሃኒቶች እንደ willow bark (የአስፕሪን መሠረት)፣ opium poppy እና ሚንት አጠቃቀም። ታላላቅ ሐኪሞችም ጋለን (የሮማ ዘመን ግሪክ ሐኪም) እና ዲዮስኮሪድስ (የመድሃኒት አትክልት ባለሙያ) ይገኙበታል።

የሮማ ህክምና፡ ምህንድስና፣ ግብረ ሰዶም እና የግሪክ ትምህርት

የሮማ ሕዝብ ህክምና በግሪክ ሥነ ህክምና ላይ በሰፊው የተመሰረተ ቢሆንም በተለይ በህዝብ ጤና እና በምህንድስና ላይ አስደናቂ አስተዋጽኦ አድርገዋል። የሮማ ሐኪሞች እንደ አሩስ ከሳርፒንየም እና ሴልሱስ በሚባሉ ሰዎች የተጻፉ ሥራዎች የህክምና እውቀት አስፋፋተዋል።

የሮማ የህዝብ ጤና ሥርዓት

ሮማውያን የህዝብ ጤና ሥርዓትን ፈጠሩ። አውደ ሥልጣኔ (የውሃ ማድረቂያ) እንደ አኩዴክትስ የውሃ ማስተላለፊያ ሥርዓት እና ፍሎሽ ሲስተም (የፍሳሽ አፍሳሽ) ከተሞችን ንጽህና ለመጠበቅ ያገለግል ነበር። የባልኔዎች (የህዝብ መታጠቢያ ቤቶች) እንደ ባልኔየ ዲ ካራካላ በሮም ውስጥ ለጤና እና ለማህበራዊ ህይወት አስፈላጊ ነበሩ።

የሮማ የጦር ህክምና

የሮማን ሰራዊት ጤና ለመጠበቅ የሚያገለግሉ የጦር ሆስፒታሎች (valetudinaria) ተመሠርተዋል። እነዚህ የመጀመሪያዎቹ የሆስፒታሎች አይነቶች ነበሩ፣ በውስጣቸው የተለያዩ የህክምና መሳሪያዎች እንደ ሴልሱስ መንጠፊያ (ለውስጥ ክፍት ቁሳቁስ ማውጣት) እና ሂፖክራቲክ ማሰሪያ ይገኙ ነበር። የጦር ሐኪሞች እንደ ዲዮስኮሪድስ ያሉ ሰዎች በመድሃኒት አትክልት ላይ ያላቸውን እውቀት አስፋፍተዋል።

የመካከለኛ ዘመን አውሮፓ ህክምና፡ ቤኔዲክቲን ማህበረሰብ፣ ሞናስቴሪዎች እና የእስልምና ተጽእኖ

ከሮማ ኢምፓየር መውደቅ በኋላ በአውሮፓ ውስጥ ያለው የህክምና እውቀት በከፍተኛ ሁኔታ በክርስትና እና በሞናስቴሪዎች ተቆጣጠረ። የ ህግ ለተቀነባበሩ ህክምና አገልግሎት መሠረት ሆነ። በሳልርኖ፣ ፓሪስ እና ቦሎኝ የተመሠረቱ የመጀመሪያ ዩኒቨርሲቲዎች የህክምና ትምህርት አሰጣጥ ጀመሩ።

የእስልምና ዓለም ሚና እና የእውቀት ማስተላለፊያ

በመካከለኛ ዘመን የአውሮፓ ህክምና ላይ ትልቁ ተጽእኖ ከእስልምና ዓለም የመጣ ነበር። በባግዳድ፣ ኮርዶባ እና ተሎድኦ ያሉ የእስልምና ምሁራን የግሪክ እና ሮማ የህክምና ጽሑፎችን ወደ አረብኛ ተርጉመው ማስተማር ጀመሩ። ታዋቂ ሰዎችም አቡ አሊ አል-ሁሰይን ኢብን ሲና (አቪሴና) ከካኖን ኦፍ ሜዲሲን ጋር፣ አቡባክር አል-ራዚ (ራዚስ) እና አል-ዛህራዊ (የቀዶ ጥገና ባለሙያ) ይገኙበታል። ይህ እውቀት በኋላ በክርድ ኦፍ ቶሌዶ እንደገና ወደ ላቲን ተተርጉሞ ወደ አውሮፓ ተመልሷል።

የመካከለኛ ዘመን ህክምና ተግባራት

የመካከለኛ ዘመን ህክምና በርካታ ተግባራትን ያካትት ነበር። ሀርባሊስቶች እንደ ሂልዴጋርድ ኦፍ ቢንገን ያሉ ሰዎች የአትክልት መድሃኒት ያዘጋጁ ነበር። ሰርጌኖች ቀዶ ጥገና ያደርጉ ነበር (ብዙውን ጊዜ ያለ መደንዘዝ)። የህይወት ዘይቶች እና የሰውነት ፈሳሾች ሚዛን እንደ ዋና የህክምና ንድፈ ሐሳቦች ቀጠሉ። የተረፈ ሰውነት ምርመራ በዚህ ጊዜ በህግ የተከለከለ ስለነበር የሰውነት አካላት አቀማመጥ እውቀት ገደብ ነበረው።

የተለያዩ የአውሮፓ ባህሎች የህክምና ልምዶች

ከግሪክ እና ሮማ ዋና ዋና ሥልጣኔዎች በተጨማሪ ሌሎች ብሔራዊ ቡድኖች የራሳቸውን ልዩ የህክምና ልምዶች ነበራቸው።

የሴልቲክ ህክምና

የሴልቲክ ህዝቦች በድሩድስ የሚመሩ የአትክልት መድሃኒት እና የአምልኮ ህክምና ይከናወን ነበር። በአየርላንድ ውስጥ ጤና ሰዎች የሚባሉ ሴቶች ሐኪሞች ነበሩ። የሴልቲክ ህክምና ለተፈጥሮ ኃይሎች እና ለአምላክ እንደ ጣና ዲያን ሴክት አምነት የተሞላበት ነበር።

የጎቶች እና የቫይኪንጎች ህክምና

የጎቶች እና ቫይኪንጎች ህክምና በጠንካራ የጦርነት ልምድ ላይ የተመሠረተ ነበር። የደም ፍሳሽ ማውጣት፣ የጎማ መቁረጥ እና የቁስ ማስወገጃ ዘዴዎችን ያዘጋጁ ነበር። የአትክልት መድሃኒቶችም እንደ አንጀሊካ አርክንጌሊካ እና ዩሮው ይጠቀሙ ነበር። የእነሱ የህክምና እውቀት በኋላ በሳክሰን ሌፕተሪ ውስጥ ተመዝግቧል።

የስላቭክ ህዝቦች ህክምና

የስላቭክ ባህሎች የአረመኔ አምልኮ እና የተፈጥሮ ህክምና ይጠቀሙ ነበር። የአደንዛዥ ሴቶች (Vedma) እና የአደንዛዥ ወንዶች (Znakhar) እንደ ሐኪሞች ያገለግሉ ነበር፣ ብዙውን ጊዜ የአትክልት መድሃኒት፣ የማንቂያ እና የጥምቀት ዘዴዎችን በመጠቀም።

የጥንታዊ መድሃኒት አበቃቀል እና መሳሪያዎች

የጥንታዊ አውሮፓ ህክምና በተለያዩ የተፈጥሮ እና የሰው እጅ የተሰሩ መድሃኒቶች ላይ የተመሰረተ ነበር።