Culture

መግቢያ፡ ብርሃንን በማይገባበት አገር መቅረጽ የፎቶግራፍ ታሪክ በመካከለኛው ምስራቅ እና ሰሜን አፍሪቃ ከተለመደው የምዕራባዊ ተረት በጣም የተለየ እና የተለያየ ነው። ይህ ክልል የኦፕቲክስ ሳይንስ፣ የጂኦሜትሪ እና የብርሃን ጥናት መውለቃለቅ ሲሆን እንደ ኢብን አል-ሀይሰም (አልሃዘን) ያሉ ሊቃውንት በ10ኛው ክፍለ ዘመን የካሜራ ኦብስኩራ መርሆዎችን የተረዱት እዚህ ነው። የዳግማይ ምስል ማስቀመጫ ቴክኖሎጂ ወደ ክልሉ በ1839 ከሉዊ ዳገር የዳግማይ ምስል ማስቀመጫ አሳተፍ በኋላ በፍጥነት ደረሰ። ይህ ጽሁፍ ከ19ኛው ክፍለ ዘመን አጋማሽ ጀምሮ እስከ ዛሬ ድረስ በክልሉ የተከሰተውን ውስብስብ የፎቶግራፍ ጉዞ ያስሰፋል፣ የአገራትን ማንነት፣ ታሪክ፣…

መግቢያ፡ ትውስታ እና ምስረታ በሰው ልጅ ሕይወት ውስጥ ማኅደረ ትውስታ የሰው ልጅ በጣም የሚደነቅበት እና የማይገለጽ የአንጎል ተግባር ነው። ከጥንት ጀምሮ ፈላስፋዎች እንደ አሪስጣጣሊስ እና ሐኪሞች እንደ ኢብን ሲና ትውስታን ለመረዳት ሞክረዋል። በዘመናችን የነርቭ ሳይንስ እድገት በማጎል ውስጥ የሚከሰቱ ውስብስብ ሂደቶችን በተጨማሪ አብራርቷል። በመካከለኛው ምስራቅ እና በሰሜን አፍሪካ አካባቢ ያሉ ማህበረሰቦች በባህል፣ በታሪክ እና በማህበራዊ መዋቅር ምክንያት በትውስታ ሂደት እና በምስረታ ላይ ልዩ ትኩረት ይሰጣሉ። ይህ ጽሑፍ የማኅደረ ትውስታን ሳይንሳዊ መሠረት፣ ለምን እንረሳለን የሚለውን ምክንያት፣ እንዲሁም በሳዑዲ አረቢያ፣ ግብጽ፣ ሞሮኮ…

ስሜታዊ አስተዋይነት ምንድን ነው? ስሜታዊ አስተዋይነት (Emotional Intelligence – EQ) የራስን ስሜቶች እና የሌሎችን ስሜቶች በትክክል መለየት፣ መረዳት፣ ማስተዳደር እና በተሻለ መግባባት የሚያስችል ችሎታ ነው። ይህ ጽንሰ-ሐሳብ በ1990ዎቹ ከዳኒየል ጎልማን እና ጆን ሜየር ጋር በተያያዘ ቢሰራጭም፣ በአፍሪካ ባህሎች ውስጥ ይህ ክህሎት በረጅም ጊዜ ያልፋል። ለምሳሌ፣ በደቡብ አፍሪካ የሚገኘው ዩቡንቱ ፈልስፋ “እኔ ስለሆንሁ ስለዚህ አንተ ነህ” የሚለው መርህ የሌላውን ስሜት እና ሁኔታ መረዳትን ያጠቃልላል። በተመሳሳይ፣ በኢትዮጵያ የሚገኘው ጌደሮ ስርዓት የማህበራዊ ግንኙነትን እና የጋራ ስሜትን የሚያጠናክር ነው። በአፍሪካ ውስጥ የስሜታዊ አስተዋይነት ታሪካዊ…

መግቢያ፡ የአውሮፓ ግራፊክ ታሪኮች ባህላዊ ሀብት የአውሮፓ ኮሚክስ እና ማንጋ ታሪኮች ከመቶ ዓመታት በላይ የሚዘልቁ የምስላዊ ታሪኮች ባህል አላቸው። ከስዊስ ሀንስ ሩዶልፍ ቶፕፈር የመጀመሪያ ደረጃ ምስሎች አስተሳሰር ጀምሮ እስከ ዘመናዊ የፈረንሳይ-ቤልጅየም ባንድ ዲሲኔ ስራዎች እና የኢጣሊያ የሳይንስ ምናብ ኮሚክስ ድረስ፣ አውሮፓ ለዓለም ግራፊክ አስተሳሰር አስደናቂ አስተዋጽኦ አድርጓል። ይህ ጽሑፍ በዚህ ሰፊ እና የተለያዩ የሆኑ የአውሮፓ ኮሚክስ እና ማንጋ ታሪኮች ዓለም ውስጥ የሚገኙትን ምርጥ ስራዎች፣ ታዋቂ ደራሲያን እና ባህላዊ ትንታኔዎችን ያስሰፋል። የፈረንሳይ-ቤልጅየም ባንድ ዲሲኔ፡ የአውሮፓ ኮሚክስ ልዩ ምልክት የፈረንሳይ-ቤልጅየም ባንድ ዲሲኔ…

መግቢያ፡ ፍቅር በጊዜ መስተንግዶ የሰው ልጅ የፍቅር ፍላጎት እና የመያያዝ ተፈጥሮ ከጥንት ጀምሮ የማይቀየር ነገር ነው። ይሁን እንጂ ይህን ፍላጎት የምናሟላበት መንገድ፣ የምንገናኝበት ሥርዓት እና ግንኙነቶቻችንን የምንገልጽበት ቋንቋ በታሪክ ውስጥ እጅግ አስደናቂ ለውጥ ተፈጥሯል። ከአፍቃሪያን የጋብቻ ስምምነቶች እስከ ቲንደር እና ሲግማ የሚደርሱ የዘመናዊ የፍቅር ጉዞዎች፣ ከስፕርታ የሚወጡ የጋብቻ ማማከሪያ ሕጎች እስከ ኢንስታግራም ላይ የሚካሄዱ የፍቅር ግንኙነቶች ድረስ ለውጡ ግልጽ ነው። ይህ ጽሑፍ በጆን ቦውልቢ እና ሜሪ አይንሰውርድ የተሰራውን የመያያዝ ፅንሰ ሀሳብ (Attachment Theory) በመጠቀም የፍቅር ግንኙነቶች በታሪክ እና በዘመናችን የሚለያዩበትን…

መግቢያ፡ የማህበረሰብ እና የሰውነት ምስረታ ማስታወስ የሰው ልጅ ሕይወት መሰረታዊ ክፍል ነው። ከልጅነታችን ጀምሮ በአዲስ አበባ ወይም በጎንደር ያለፍንበት ተሞክሮ፣ በአምስተኛ ክፍል የተማርነው ትምህርት፣ ወይም በሮም ወይም በበርሊን የምናደርገው ውይይት ሁሉ በማስታወስ ኃይላችን ላይ የተመሰረተ ነው። ለበአውሮፓ ለሚኖሩ ኢትዮጵያውያን፣ የማስታወስ ሂደት ሁለት ዓለምን የሚያገናኝ አስፈላጊ ሚና ይጫወታል፡ የአፍሪካ ትውስታዎችን መጠበቅ እና በአውሮፓ ህብረት ውስጥ አዲስ ቋንቋና ባህል መማር። ይህ ጽሁፍ የማስታወስ ሳይንስን በሙሉ ያስረዳል፣ ከሂፕፖካምፐስ እስከ የማህበራዊ ትውስታ ድረስ። የሰውነት የማስታወስ ማሰሮ፡ የአንጎል አወቃቀር እና ሚና ማስታወስ በአንድ ቦታ የሚገኝ…

መግቢያ: የአዕምሮ ጉዳት በሰው ልጅ ታሪክ ውስጥ የአዕምሮ ጉዳት (Trauma) የሚለው ጽንሰ-ሐሳብ እንደ ሰው ልጅ ታሪክ በጣም ቀደምት ነው። በጥንታዊ ግሪክ ስነ-ጽሑፍ ውስጥ፣ በሆሜር የተጻፈው ኢሊያድ በጦርነት የተነሳ የአዕምሮ መከራን የሚገልጽ ሲሆን፣ የአይያስ ተረት የፖስት-ትራማቲክ ስትረስ አሰቃቂ (PTSD) ምልክቶችን በትክክል ይገልጻል። በ19ኛው ክፍለ ዘመን መገባደጃ፣ ዶክተር ሲልዳስ ዌይር ሚችል በባብሮኖች የተጋለጡ የባቡር ሠራተኞች ላይ “የባቡር ስፍን ምች” የሚለውን ሁኔታ ገለጸ። በኋላም በፈረንሳይ ሐኪም ዣን-ማርት ሻርኮ “ሂስተሪያ” በሚለው ስም አጥንቷል። ነገር ግን ይህ ሁሉ ማወቅ ከየመጀመሪያው የዓለም ጦርነት በኋላ በፒቲኤስዲ ስም…

መግቢያ፡ የውሃ አጥሪነት በአፍሪካ አህጉር የአፍሪካ አህጉር የዓለም ንፁህ ውሃ ሀብት ከ25% በላይ የሚይዝ ቢሆንም፣ ከ800 ሚሊዮን በላይ ሰዎች የንፁህ የመጠጥ ውሃ እጦት ይሰቃያሉ። ይህ ተራራማ ውድነት የሚፈጠረው በተፈጥሮ ሀብት አለመመጣጠን፣ በሰው ሰራሽ ችግሮች እና በአስተዳደር ውስብስብ ሁኔታዎች ምክንያት ነው። ከሳህራ በስተደቡብ አፍሪካ እስከ ሆርን አፍሪካ ድረስ፣ የውሃ አጥሪነት ማህበራዊ፣ ኢኮኖሚያዊ እና አካባቢያዊ እድገትን የሚያገድ መሠረታዊ ችግር ሆኗል። ይህ ጽሑፍ የዚህን ችግር ጥልቀት፣ ዋና ዋና ምክንያቶች፣ በአፍሪካ ህዝቦች እና ኢኮስስተሞች ላይ ያለውን ተጽዕኖ እንዲሁም ከየአፍሪካ አንድነት ድርጅት (AU)፣ የሰሜን አፍሪካ…

መግቢያ፡ ልብስ እንደ ሰብዓዊ ቋንቋ ልብስ ለሰው ልጅ የሚያገለግለው የሰውነት መከላከያ ብቻ ሳይሆን የባህል፣ የታሪክ፣ የማኅበራዊ ደረጃ እና የግለሰብ መግለጫ ቋንቋ ነው። ከጥንታዊ የኢትዮጵያ ስንዴ ቀሚስ እስከ ዘመናዊው የጃፓን ጋራመንትስ ድረስ፣ ልብስ ስለ ህዝቦች ሕይወት የሚነግር ታሪክ መጽሐፍ ነው። ይህ ጽሑፍ በዓለም ዙሪያ ባህላዊ ልብሶችን እና ታሪካቸውን በመከታተል፣ ልብስ ሰብዓዊነትን እንዴት እንደሚያስተካክል እና የሚያንፀባርቅ እንደሆነ ይመረምራል። የልብስ አፈ ታሪክ እና መጀመሪያዎቹ የሰው ልጅ ልብስን መልበስ የጀመረው ከ72,000 እስከ 42,000 ዓመታት በፊት በጥንታዊ ኖንደርታል ሰዎች እና ዴኒሶቫን ሰዎች ዘመን ነው። በጣም…

መግቢያ፡ በአውሮፓ ውስጥ ያለው የቡድን አሰራር ልዩነት የሰው ልጅ ማህበራዊ ፍጡር ነው፣ እና በቡድን ውስጥ ያለው ባህሪ በባህል፣ በታሪክ እና በማህበራዊ መዋቅሮች ላይ በጥልቀት የተጽዕኖ ይሰጣል። በአውሮፓ አህጉር፣ ከጥንት የግሪክ ፖሊስ እና የሮማን ሴናት ጀምሮ እስከ ዘመናዊ የአውሮፓ ህብረት ባለብዙ ብሔራዊ ተቋማት ድረስ፣ የቡድን ሥነ ልቦና ውስብስብ እና ባለብዙ ፊት አለው። ይህ ጽሑፍ በአውሮፓዊ አውድ ውስጥ ያሉ የአመራር አይነቶች፣ የህዝብ ተሰብሳቢነት ሞዴሎች እና የማህበራዊ ልውውጥ ልዩ ባህሪያትን ይመረምራል። ከሌ ቦን እና ጋብሪኤል ታርድ የመጀመሪያ ጥናቶች አማካኝነት እስከ በሳይንስ ፖ ውስጥ…