Technology

መግቢያ፡ በንፁህ ውሃ እና ጽሬት አገልግሎት ላይ የተመሰረተ የሕዝብ ጤና የምስራቅ አገር እና ሰሜን አፍሪካ (MENA) ክልል በውሃ እጥረት፣ ፈሳሽ አደረጃጀት እና የሕዝብ ጤና ተግዳሮቶች ምክንያት ከዓለም በጣም ተጽዕኖ የሚደርስባቸው አካባቢዎች አንዱ ነው። ክልሉ የዓለም ሕዝብ ከ30% ያላነሰ ክፍል ቢሸፍንም፣ ከአለም አቀፍ ንጹህ ውሃ ምንጮች ውስጥ ከ1% በታች ብቻ ነው የሚያገኘው። ይህ አስፈላጊ የሆነውን የውሃ፣ ጽሬት እና ጤና ጥበቃ (WASH) መስፈርቶች ለማሟላት የሚያስቸግር ሁኔታ ፈጥሯል። በዚህ ረገድ የዓለም ጤና ድርጅት (WHO) እና የየተባበሩት መንግስታት ልጆች ጥበቃ ፈንድ (UNICEF) የጋራ ሪፖርት…

መግቢያ፡ አዲሱ የሰው ሰፈራ እውነታ የአየር ንብረት ለውጥ የሰው ማንነትን እና ህይወትን በሚያስተናግድ መልኩ እየቀየረ ነው። ይህ ለውጥ በግልጽ የሚታየው በሚባሉት የአየር ንብረት ሽግግር ሰዎች በሚገኙበት ነው። በዓለም አቀፍ የስደት ድርጅት (IOM) መሰረት፣ ከ2008 እስከ 2021 ዓ.ም. ባለው ጊዜ ውስጥ በተፈጥሮ አደጋዎች ከ300 ሚሊዮን በላይ ሰዎች በውስጣዊ ሽግግር ተጎድተዋል። ይህ የሚከሰተው በግልጽ በሚታየው የአየር ንብረት ለውጥ ምክንያት ነው። ይህ ጽሑፍ ይህን አዲስ የሰው ሰፈራ እውነታ በኢትዮጵያ፣ ባንግላዲሽ እና በደቡብ አገሮች ላይ በማተኮር ይመረምራል። የአየር ንብረት ለውጥ እና ሽግግር መንስኤዎች ሰዎችን…

መግቢያ፡ ዓለም አቀፍ አስተሳሰብ ለማሽን አእምሮ የአርቴፊሻል ኢንተሊጀንስ (AI) የማሰብ እና የውሳኔ አሰጣጥ ሂደት በዓለም ዙሪያ ካሉ የተለያዩ ባህሎች እና ፍልስፍናዎች ጋር በማያሻማ ሁኔታ የተሳሰረ ነው። ይህ ጽሁፍ የማሽን ማሰብ ሂደቱን በአፍሪካ፣ እስያ እና ምዕራብ የሚገኙ ልዩ ልዩ የአእምሮ እና የእውቀት አጻጻፍ ዘዴዎች በኩል ይዞራል። ከደብረ ዘይት እስከ ቶክዮ እና ከሳን ፍራንሲስኮ እስከ ሞስኮ ድረስ፣ ሰዎች አስተሳሰባቸውን ለማሽን እንዴት እንደሚያስተምሩ የሚያሳዩ ልዩነቶች አሉ። የኢትዮጵያ የትምህርት ሚኒስቴር እና አፍሪካ አይ ኢኒሺዬቲቭ የመሳሰሉ ተቋማት ይህን የባህል አንፀባራቂ አይነተኛነት በመገንባት ላይ ናቸው። የአርቴፊሻል…

መግቢያ፡ በደቡብ እስያ ውስጥ ያለው የእድሜ ማራዘም ፍላጎት የሰው ልጅ የጤናማ ዕድሜ ርዝመትን ለማራዘም የሚደረግ ጥረት አዲስ አይደለም። ነገር ግን በሳይንሳዊ ዘዴዎች እና በቴክኖሎጂ እድገት የተጎዳጎደው የዘላለም ህይወት ሳይንስ (Longevity Science) አሁን በዓለም ዙሪያ እየተስፋፋ የመጣ የምርምር መስክ ሆኗል። ይህ ሳይንስ የሚያተኩረው በእድሜ ለመጨመር የሚደረጉ ምርመራዎች (Aging Research) ብቻ ሳይሆን በሰውነት ውስጥ የሚከሰቱ የህዋሳዊ እና የሞለኪውላዊ ለውጦችን በመቆጣጠር የጤናማ ዕድሜ ርዝመት (Healthspan) ማራዘም ነው። ደቡብ እስያ እንደ ህንድ፣ ፓኪስታን፣ ባንግላዲሽ፣ ኔፓል፣ ስሪ ላንካ፣ ቡታን እና ማልዲቭስ ያሉ አገሮች በዚህ መስክ…

መግቢያ: እድሜ ማለፍ ተፈጥሯዊ ሂደት እና ምርምር እድሜ ማለፍ ለሁሉም ሕያው ፍጡር የማይቀር ተፈጥሯዊ ሂደት ነው። ይህ ሂደት ከሴል ደረጃ ጀምሮ እስከ የሰውነት ስርዓቶች ድረስ የሚከሰት ውስብስብ የባዮሎጂ ለውጦች ስብስብ ነው። በአሁኑ ዘመን የሰው ልጅ የህይወት መጠበቅ በዓለም አቀፍ ደረጃ በከፍተኛ ሁኔታ ከፍ ብሏል። ለምሳሌ በዋና ዋና የዓለም ጤና ድርጅት (WHO) መረጃ መሰረት፣ ከ1900 እስከ 2020 ዓ.ም ድረስ የአለም አማካይ የህይወት መጠበቅ ከ31 ዓመት ወደ 73 ዓመት አድጓል። ነገር ግን ይህ እድገት እድሜ ማለፍ ከሚያስከትላቸው የአካል እና የአእምሮ ችግሮች ጋር…

መግቢያ: በህዋ ዓለም ላይ ውጊያ ሰው ልጅ ከጥንት ጀምሮ ከተለያዩ የሕማማት ማዕድኖች ጋር በመዋጋት ላይ የቆየ ሲሆን በዚህ ውጊያ ውስጥ አንዱ ከፍተኛ ድል የአንቲባዮቲክ መድሃኒቶች መገኘት ነው። አንቲባዮቲኮች በባክቴሪያ የሚፈጠሩ ሕማማትን ለማከም የሚጠቅሙ ንጥረ ነገሮች ሲሆኑ በዘመናዊ ህክምና ላይ አብዮታዊ ለውጥ አምጥተዋል። ይህ ጽሑፍ የአንቲባዮቲኮችን ታሪካዊ ጉዞ ከተለያዩ የዓለም ባህሎች እና የሳይንስ ልምዶች አንጻር በማየት የመጀመሪያዎቹ ጥንታዊ መድሃኒቶች፣ የፔኒሲሊን አስደናቂ ውርስ እና የዘመናችንን ተግዳሮቶች ያቀፈ ነው። ጥንታዊ ህክምና እና የማከም ልምዶች የአንቲባዮቲክ ኃይል የሚገኝበት ንጥረ ነገር በዘመናዊ ሳይንስ ከመገኘቱ በፊት…

የኮቪድ-19 ወረርሽኝ አለምን እንደ አንድ አሃድ አንቀጥቅጦ የወደቀበት ጊዜ ከመሆኑ ባለፈ አለም አቀፍ የጤና አደጋ ላይ ለመቋቋም ያለን ዝግጅት እንዴት እንደሚሰራ የሚያሳይ ግልጽ መስታወት ነበር። በዚህ ረገድ አውሮፓ እንደ ዩሮፔያን ሴንተር ለሽታ መቆጣጠር እና መከላከል (ECDC) እና ዩሮፔያን የመድሃኒት ባለስልጣን (EMA) ያሉ ኃያላን ተቋማት ቢኖሯትም፣ ስርዓታዊ ደካማ ነጥቦች፣ በተለያዩ አገሮች መካከል ያለው የተበላሸ ውህብ እና የመረጃ ልውውጥ እጥረት ግልጽ ሆነ። ከዚህ በኋላ የወደፊቱ የጉበኛ በሽታዎች ዝግጅት እና የህይወት ደህንነት (Biosecurity) የአውሮፓ የመጀመሪያ ቅድሚያ ሆኗል። ይህ ጽሑፍ በአውሮፓ ውስጥ ለሚነሱ የጉበኛ…

መግቢያ፡ በሰሜን አሜሪካ ውስጥ የንጹህ ውሃ ፍላጎት እና ተግዳሮት የአሜሪካ አገሮች የተባሉት አሜሪካ እና ካናዳ ከዓለም ከሚገኙት ንጹህ የመጠጣ ውሃ ሀብቶች አንዱ ሆነው ይቆጠራሉ። በርካታ ከተሞች የውሃ አቅርቦታቸው ከሜሪላንድ የሚገኘው ኔሽናል ኬፕታል ክልል እስከ ሲያትል ድረስ በጣም ከፍተኛ ደረጃ ላይ ይገኛል። ይሁን እንጂ ይህ ሁሉም ሰው እኩል መዳረሻ እንዳለው ማለት አይደለም። ከፍሎርዳ እስከ አሊስካ፣ ከኖቫ ስኮሺያ እስከ ብሪቲሽ ኮሎምቢያ ድረስ የሚገኙ ማህበረሰቦች፣ በተለይም የመጀመሪያ ሀገር ነዋሪዎች እና ርቀ የገጠር አካባቢዎች፣ ንጹህ የመጠጣ ውሃ ማግኘት ቀላል ያልሆነ ተግዳሮት ነው። ይህ ጽሁፍ…

መግቢያ፡ የዘር አገባብ በሰፊው አለም የሰው ሥነ ግብርና (Human Genetics) የሰው ልጅን የህይወት መሠረት የሚያስተውለውን የጄን እና የዘር አገባብ ሥነ ምግባር የሚያጠና የሳይንስ ዘርፍ ነው። በእስያ እና በፓሲፊክ ክልል፣ ከዓለም ህዝብ በግማሽ የሚበልጡ ሰዎች የሚኖሩበት ሲሆን፣ የዚህ ክልል የዘር አገባብ ልዩነት እጅግ በጣም የተለያየ እና የተለያየ የርስትና በሽታዎችን የሚያሳይ ነው። ከጃፓን እና ደቡብ ኮሪያ ከፍተኛ የቴክኖሎጂ የተሻሻሉ ማዕከሎች እስከ ፓፑዋ ኒው ጊኒ እና የፓሲፊክ ደሴቶች ርቀው የሚገኙ የህዝብ ቡድኖች ድረስ፣ የዚህ ክልል ጥናት ለዓለም አቀፍ የጤና ፕሮግራሞች እና የግል የሕክምና…

መግቢያ፡ የቴክኖሎጂ ሥር በጥንታዊ ምድር የምስራቅ አፍሪካ እና ሰሜን አፍሪካ ክልል ለዓለም የሂሳብ እና የመረጃ ማቀነባበሪያ ታሪክ መሠረት ነው። ከጥንታዊ ግብጽ የሒሳብ ሥነ ጽሑፍ እና ከባቢሎን የስርዓት ምድብ በላይ፣ በ9ኛው ክፍለ ዘመን የፋርስ ሳይንቲስት አል-ክዋሪዝሚ የ”አልጄብራ” ጽሑፍ ለአልጎሪዝም ጽንሰ-ሐሳብ ስም ሰጠ። ይህ ታሪካዊ ዕውቀት የዘመናዊው ኮምፒውተር መሠረት ነው። በ20ኛው ክፍለ ዘመን የክልሉ አገራት ከኮሎኒያሊዝም ነፃ ሆነው በኋላ፣ የኮምፒውተር አብዮት ከተለያዩ መንገዶች አማካኝነት ገባ፣ ይህም በፖለቲካ፣ በኢኮኖሚ እና በማህበራዊ ሁኔታዎች ተጽዕኖ ተጽዕኖ የተፈጠረ ነው። ይህ ጽሑፍ ይህን ውስብስብ እና ብዙ ጊዜ…