የኮምፒውተር እና ዲጂታል አብዮት ታሪክ በምስራቅ አፍሪካ እና ሰሜን አፍሪካ፡ ከአብካኮስ እስከ አረብ ስፕሪንግ

መግቢያ፡ የቴክኖሎጂ ሥር በጥንታዊ ምድር

የምስራቅ አፍሪካ እና ሰሜን አፍሪካ ክልል ለዓለም የሂሳብ እና የመረጃ ማቀነባበሪያ ታሪክ መሠረት ነው። ከጥንታዊ ግብጽ የሒሳብ ሥነ ጽሑፍ እና ከባቢሎን የስርዓት ምድብ በላይ፣ በ9ኛው ክፍለ ዘመን የፋርስ ሳይንቲስት አል-ክዋሪዝሚ የ”አልጄብራ” ጽሑፍ ለአልጎሪዝም ጽንሰ-ሐሳብ ስም ሰጠ። ይህ ታሪካዊ ዕውቀት የዘመናዊው ኮምፒውተር መሠረት ነው። በ20ኛው ክፍለ ዘመን የክልሉ አገራት ከኮሎኒያሊዝም ነፃ ሆነው በኋላ፣ የኮምፒውተር አብዮት ከተለያዩ መንገዶች አማካኝነት ገባ፣ ይህም በፖለቲካ፣ በኢኮኖሚ እና በማህበራዊ ሁኔታዎች ተጽዕኖ ተጽዕኖ የተፈጠረ ነው። ይህ ጽሑፍ ይህን ውስብስብ እና ብዙ ጊዜ ችላ የተባለ ጉዞ ያብራራል።

መጀመሪያ ደረጃዎች፡ የኮምፒውተር ማምጣት እና የመንግሥት ሚና (1950ዎች – 1970ዎች)

የኮምፒውተር ቴክኖሎጂ መጀመሪያ ለክልሉ በመንግሥታት እና በትምህርት ተቋማት በኩል ገባ። ይህ የመጀመሪያ ደረጃ በአብዛኛው ለሳይንሳዊ ስሌት፣ ለሲቪል ምዝገባ እና ለመንግሥታዊ እቅድ መደበኛ ሥራዎች የተጠቀመ ሲሆን ብዙውን ጊዜ በውጭ ሀብት እና የቴክኒሻን ድጋፍ ላይ የተመሰረተ ነበር።

የመጀመሪያ ማሽኖች እና ማዕከላት

በ1950ዎቹ እና 1960ዎቹ መጀመሪያ፣ አንዳንድ አገሮች እጅግ ውድ እና ትልቅ ማይንፍሬይም ኮምፒውተሮችን አስገቡ። በግብጽ፣ የካይሮ ዩኒቨርሲቲ በ1964 ዓ.ም. IBM 1620 ኮምፒውተርን አስገባ፣ ይህም በአገሪቱ የመጀመሪያው ኮምፒውተር ተደርጎ ይቆጠራል። በእስራኤል፣ ዌይዝማን ኢንስቲትዩት ኦፍ ሳይንስ እና ቤልጋራድዩን ዩኒቨርሲቲ የኮምፒቲንግ ምርምር ማዕከሎች ሆኑ። በቱኒዚያ፣ መንግሥት በ1968 ዓ.ም. ሲኤምኤም 8 የተባለ ፈረንሳዊ ሚኒ-ኮምፒውተር ገዝቶ በየቱኒዚያ ብሔራዊ ኢንስቲትዩት ኦፍ አፕላይድ ሳይንስ ኤንድ ቴክኖሎጂ (INSAT) አቋቋመ።

የኢንዱስትሪ እድገት እና የኢቢኤም ተጽዕኖ

ዓለም አቀፍ ኩባንያዎች እንደ IBM እና Burroughs በክልሉ ውስጥ መጀመሪያ ደረጃ ሽያጭ እና ድጋፍ መሠረት አቋቋሙ። IBM በቤይሩት፣ ካይሮ እና ጅዳ ቅርንጫፎችን ከመክፈት በፊት በ1950ዎቹ መገባደጃ ላይ በአከባቢው ውክልና ነበረው። እነዚህ ማሽኖች በመጀመሪያ በግብር አሰባሰብ፣ በህዝብ ቆጠራ እና በትልልቅ የመንግሥት ድርጅቶች ውስጥ ጥቅም ላይ ውለዋል።

የግል ኮምፒውተር ዘመን እና የሶፍትዌር ኢንዱስትሪ መነሳት (1980ዎች – 1990ዎች)

የ1980ዎቹ እና 1990ዎቹ አለመግባባት ቢሆንም፣ የፒሲዎች እድገት እና የሶፍትዌር ኢንዱስትሪ መነሳት አስተዋውቋል። ኩባንያዎች እንደ Commodore፣ Apple እና በኋላም IBM PC አማካይነት የግል ኮምፒውተሮች በሲኖር ትምህርት ቤቶች፣ ዩኒቨርሲቲዎች እና በሀብታም የግል ሰዎች ዘንድ ተደራሽ ሆኑ።

የአካባቢ ምርቶች እና የቋንቋ ፈተናዎች

አንዳንድ አገሮች አካባቢያዊ ምርትን ለመቅረፅ ሞከሩ። በእስራኤል፣ ኩባንያዎች እንደ ELRON እና Tadiran የኮምፒውተር ሃርድዌር ምርት ጀመሩ። በግብጽ፣ የአረብክ (Arab Organization for Industrialization) ኮምፒውተሮችን ለመገንባት ፈተና አደረገ። በሳውዲ አረቢያ፣ አል-ኤልም ኩባንያ የመጀመሪያዎቹ አረብኛ የፅሑፍ ማተሚያ ሶፍትዌሮችን እንደ ሳኸር (Sakhr) አዘጋጅታለች፣ ይህም በኮዌት የተመሠረተ የማዕከላዊ የኮምፒውተር ላቦራቶሪ ምርምር ላይ የተመሠረተ ነው።

የቴሌኮሙኒኬሽን መሠረተ ልማት

የዲጂታል አብዮት ዋና መሠረት የሆነው የቴሌኮሙኒኬሽን መረብ በዚህ ዘመን እያደገ መጣ። አገሮች እንደ ሞሮኮ፣ ቱኒዚያ እና ግብጽ የአናሎግ ቴሌፎን ስርዓታቸውን ለማዘመን ከአልካቴል፣ ሲሜንስ እና ኤሪክሰን ጋር ኮንትራቶችን ፈረሙ። ይህ ለወደፊቱ የኢንተርኔት እድገት አስፈላጊ መሠረት አደረገ።

የኢንተርኔት መግባት እና የመረጃ አቀማመጥ አብዮት (1990ዎች መገባደጃ – 2000ዎች)

የኢንተርኔት አማራጭ በክልሉ ውስጥ በ1990ዎቹ መገባደጃ ላይ ጀመረ። ይሁን እንጂ መዳረሻው በመጀመሪያ በጣም ውሱን ነበር፣ በከፍተኛ ወጪ፣ የውስጥ መረብ መቆጣጠሪያ እና የቋንቋ እና የይዘት እገዳዎች ተጎድቷል።

የመጀመሪያ ኢንተርኔት አገልግሎት አቅራቢዎች (ISPs)

የመጀመሪያ ደረጃ ISPs ብዙውን ጊዜ በመንግሥት ተቆጣጣሪ የቴሌኮም ኩባንያዎች ወይም በግል ሰዎች ተቋቁመው ነበር። ምሳሌዎች፡

• በግብጽ፡ ኢጂ (Egyptian Universities Network) እና በኋላ TE Data።
• በሞሮኮ፡ ማራክ ኦንላይን (Maroc Online) እና ሚና (Mina)。
• በአልጄሪያ፡ CERIST (Centre de Recherche sur l’Information Scientifique et Technique)።
• በእስራኤል፡ እንደ ኔትቪዝየም (NetVision) እና ቤዜቅ (Bezeq International) ያሉ የግል ISPs።

የአረብኛ ይዘት እና የዩኒኮድ ተግዳሮት

አንደኛው ትልቁ እንቅፋት የአረብኛ ፊደል በኮምፒውተር ስርዓቶች ውስጥ ማስተናገድ ነበር። ብዙ የተለያዩ ኮድ ገጾች እንደ ASMO 449፣ አረብኛ ዊንዶውስ እና ማክ ኦኤስ አረብኛ ተጠቀሙ፣ ይህም ተኳሃኝነት ችግር ፈጠረ። የዩኒኮድ መምጣት እና በኋላ የዩኒኮድ አረብኛ ዩቲኤፍ-8 መደበኛነት ይህንን ችግር በከፊል ፈታ። የአልጃዚራ እና አል አረቢያ የሳተላይት ቴሌቪዥን ተወዳጅ የአረብኛ ዜና ድረ-ገጾች ሆኑ።

የሞባይል አብዮት እና ማህበራዊ ሚዲያ ዘመን (2000ዎች ከፊት – 2010ዎች)

የሞባይል ስልኮች እና በተለይም ስማርትፎኖች በክልሉ ውስጥ የዲጂታል መዳረሻን በማሟላት አብዮት አደረጉ። የሞባይል ኢንተርኔት አጠቃቀም በቀጥታ ወደ ማህበራዊ ሚዲያ መድረኮች እድገት አመራ።

የስማርትፎን እና የአፕልኬሽን ኢኮሲስተም

ኩባንያዎች እንደ ኢቲሳላት (ዩኤኤ)፣ ኦርድሱ (ሳውዲ)፣ ኤምቲኤን (ደቡብ አፍሪካ ግን በክልሉ ውስጥ ትልቅ) እና ቮዳፎን በ3ጂ እና 4ጂ ኔትዎርኮች ላይ ከፍተኛ ኢንቨስትመንት አደረጉ። አገር በቀል የስራ አፕልኬሽን ማዕከሎች እንደ Flat6Labs (ግብጽ)፣ Oasis500 (ጆርዳን) እና ሳውዲ ቮይስ ካፒታል ተመሠረቱ። የክልል ምርጥ አፕልኬሽኖች፡

• ኬሬም (ግብጽ)፡ ለመግዛት እና ለመላክ።
• ካሬም (ግብጽ)፡ የገበያ ቦታ።
• አንሚያዝ (ሳውዲ)፡ የጉዞ እና የማስተናገድ አገልግሎት።
• ታላባት (ዩኤኤ)፡ የስራ እድል መድረክ።

የማህበራዊ ሚዲያ ተጽዕኖ በፖለቲካ እና በማህበረሰብ

የ2010-2011 ዓ.ም. የአረብ ስፕሪንግ የማህበራዊ ሚዲያ ኃይል በግልጽ አሳየ። መድረኮች እንደ ፌስቡክ፣ ተዊተር (አሁን X) እና ዩቲዩብ ለማደራጀት፣ ለመግለጽ እና ለመረጃ ልምጫ ቁልፍ መሳሪያዎች ሆኑ። በቱኒዚያ እና ግብጽ የተነሱ እንቅስቃሴዎች በከፍተኛ ሁኔታ በኦንላይን ውይይቶች ተነሳሽነት አግኝተዋል። ይህ ወቅት እንደ ዋኤል ጎኒም (የጎግል ባለሙያ እና የፌስቡክ ገጽ አስጀማሪ) እና ሞና ሼትታ (ቱኒዚያን አውዳሚ) ያሉ የዲጂታል ንቁ ተሳታፊዎችን አሳየ።

የዛሬው ሁኔታ፡ ቴክ ሀብሮች፣ ማሽን ተምሃሮች እና የዲጂታል ኢኮኖሚ (2010ዎች ከፊት – አሁን)

ክልሉ አሁን የቴክኖሎጂ ሀብሮች፣ የመንግሥት ድጋፍ ፕሮግራሞች እና በአርተፊሻል ኢንተሊጀንስ (AI) እና በደመና ኮምፒውቲንግ ላይ ያተኮረ አዲስ የስራ አመራር እያደገ ነው።

ዋና ዋና ቴክ ሀብሮች እና የመንግሥት ተቋማት

በርካታ አገሮች የዲጂታል ኢኮኖሚ እድገትን ለማበረታታት የተለያዩ ስትራቲጂዎችን አውጥተዋል።