ስነ ምግብ ሳይንስ፡ በሰሜን አሜሪካ ውስጥ የምግብ ልማዶች አካልን እንዴት የሚጎዱ እና የሚጠቅሙ እንደሆነ የተሟላ መመሪያ

መግቢያ፡ የሰሜን አሜሪካ የምግብ ፍላጎት እና የአካል ጤና ቀውስ

የሰሜን አሜሪካ እንደ አሜሪካ እና ካናዳ ያሉ ሀገራት በዓለም ላይ ከፍተኛ የሆነ የምግብ ልዩነት እና በተመሳሳይ ጊዜ የሕመም ተጨማሪ ሁኔታዎችን የሚያሳዩ ሀገራት ናቸው። የአሜሪካ የምግብ አስተዳደር ድርጅት (FDA) እና የካናዳ ጤና ኤጀንሲ (Health Canada) በጣም ጥብቅ የሆኑ ደረጃዎችን ቢያዘጋጁም፣ የምግብ ልማዶች እና የምግብ ኢንዱስትሪ የጤና ችግሮችን እየፈጠሩ ነው። ይህ ጽሁፍ የምግብ ሳይንስን (Nutrition Science) በመጠቀም በዚህ ክልል ውስጥ የተለመዱ የምግብ ልማዶች፣ አካልን እንዴት እንደሚጎዱ ወይም እንደሚጠቅሙ፣ እንዲሁም የተለያዩ የምግብ አይነቶች እንዴት ከሕዋሳት ደረጃ አንስቶ እስከ አጠቃላይ የሰውነት ተግባራት ድረስ ተጽዕኖ እንደሚያሳድሩ ይተነትናል።

የምግብ ማቀነባበሪያ እና የአካል አቀማመጥ፡ ከፍተኛ የሆነ የስኳር፣ የጨው እና የስብ ችግር

በሰሜን አሜሪካ የምግብ ማቀነባበሪያ ኢንዱስትሪ በ ኮከ ኮላ፣ ፔፕሲ እና ክራፍት ፉድስ ያሉ ኩባንያዎች የሚመሩ ሲሆን በጣም ከፍተኛ የሆነ የስኳር፣ የስብ እና የሶዲየም መጠን ያላቸውን ምግቦች ያመርታሉ። ለምሳሌ፣ አንድ 12 አውንስ (355 ሚሊ ሊትር) የኮከ ኮላ መጠጥ ከ10 ሚሊ ግራም በላይ ስኳር ይይዛል፣ ይህም የዓለም ጤና ድርጅት (WHO) የሚመከረውን ዕለታዊ መጠን ሙሉ በሙሉ የሚሸፍን ነው። ይህ ከፍተኛ የስኳር ፍጆታ በኢንሱሊን መቋቋም እና የ2 ኛው አይነት የስኳር ሕመም (Type 2 Diabetes) መጨመር ዋና ምክንያት ነው። በሴንተር ለዲዚዝ ኮንትሮል ኤንድ ፕሪቬንሽን (CDC) መረጃ መሰረት፣ ከ10 አሜሪካውያን ውስጥ 1 በስኳር ሕመም ሲሆን ከ3 ወደ 4 የሚደርሱት ደግሞ በግል ከመጠን በላይ ክብደት ወይም የሆነ ዓይነት ከመጠን በላይ ክብደት አላቸው።

የስብ አይነቶች እና የልብ ሕመም ግንኙነት

በሰሜን አሜሪካ የምግብ ልማድ ውስጥ የተለመዱት ትራንስ ፋትስ (trans fats) እና የተበላሹ ስቦች ናቸው። እነዚህ በማርጋሪን፣ የተቀጠቀጡ ምግቦች እና በፋስት ፉድ ሬስቶራንቶች እንደ ማክዶናልድስ እና በርገር ኪንግ ውስጥ ይገኛሉ። ትራንስ ፋትስ የደም ውስጥ መጥፎ ኤልዲኤል ኮሌስትሮልን ያሳድጋሉ እና ጥሩ ኤችዲኤል ኮሌስትሮልን ይቀንሳሉ፣ ይህም ወደ አቴሮስክለሮሲስ (የደም ቧንቧ ጠባብነት) እና የልብ አፈጋገድ ሕመም ያመራል። በካናዳ፣ በሞክጊል ዩኒቨርሲቲ የተደረጉ ጥናቶች ትራንስ ፋትስ ከልብ ሕመም ጋር በቀጥታ የተያያዙ መሆናቸውን አረጋግጠዋል።

የፕሮቲን ፍላጎት እና የእንስሳት ምግብ ተጽዕኖ፡ ከስቴክ እስከ ፕላንት-ቤዝድ ዳይት

የሰሜን አሜሪካ ምግብ ልማድ በእንስሳት ምግብ ላይ በጣም የተመሰረተ ነው። አሜሪካውያን በዓመት በአማካይ 100 ኪሎ ግራም የበሬ ሥጋ ይመገባሉ፣ ይህም ከዓለም አማካይ በላይ ነው። ይህ ከፍተኛ ፍላጎት የአሜሪካ ልዩ ልዩ ምግብ ማምረቻ ኢንዱስትሪን እንደ ታይሰን ፑልትሪ እና ጃቢስ ፑልትሪ አድጓል። ነገር ግን፣ በሃርቫርድ ዩኒቨርሲቲ የተደረገ ጥናት እንደሚያሳየው ቀይ ሥጋ በተለይም የተቀነባበረ ሥጋ እንደ ሆባርገር እና ሳሙና ፍጆታ ከከልብ ሕመም፣ ስኳር ሕመም እና የተወሰኑ የካንሰር ዓይነቶች ጋር የተያያዘ ነው።

የአትክልት ምግብ (Plant-Based) ንብረት መነሳት

በተቃራኒው፣ በሰሜን አሜሪካ የአትክልት ምግብ አዘገጃጀት እየጨመረ መጥቷል። ኩባንያዎች እንደ ቢያንድ ሚት እና ኢምፖሲብል ፉድስ የአትክልት ምግብ ምትኮችን በመፍጠር የተለያዩ ምግቦችን ያቀርባሉ። ይህ ልዩነት በሊምፓ ኮሌጅ እና በስታንፎርድ ዩኒቨርሲቲ የተደረጉ ጥናቶች ላይ ተመስርቶ ነው፣ እነሱም የአትክልት ምግብ አዘገጀት የልብ ሕመም እና የ2ኛው አይነት የስኳር ሕመም አደጋን እንደሚቀንስ ያሳያሉ። የአትክልት ምግቦች በ፣ ፎልክ እና ፊቶኬሚካሎች የበለፀጉ ሲሆን እነዚህም ለአካል ጤና አስፈላጊ ናቸው።

ማይክሮ ንትሪያንቶች፡ ቪታሚኖች፣ ማዕድናት እና የጎልማሶች ምግብ

ምንም እንኳን ሰሜን አሜሪካ በምግብ ማቀነባበሪያ የበለፀገች ቢሆንም፣ የማይክሮ ንትሪያንቶች እጥረት በሰፊው ይገኛል። ለምሳሌ፣ በየአሜሪካ የምግብ እና መድሃኒት አስተዳደር መረጃ መሰረት፣ ቪታሚን ዲ፣ ካልሲየም፣ ፖታስየም እና ቬርባል ፋይበር እጥረት በአሜሪካውያን ዘንድ የተለመደ ነው። ይህ ከተፈጠረው የምግብ ስርዓት ጋር የተያያዘ ሲሆን አብዛኛው ምግብ በከፍተኛ ሁኔታ የተቀነባበረ እና የተፈጥሮ ንጥረ ነገሮቹ የተበላሹ ስለሆኑ ነው።

የሆድ አልማዝ ማይክሮባዮም እና የምግብ ግንኙነት፡ አዲሱ የጤና ደረጃ

የቅርብ ጊዜ ምርምር በካሊፎርኒያ ኢንስቲትዩት ኦፍ ቴክኖሎጂ (ካልቴክ) እና በዋሺንግተን ዩኒቨርሲቲ በሴንት ሉዊስ የሚካሄደው በሆድ አልማዝ ውስጥ የሚገኙት ቢሊዮን የሚቆጠሩ ባክቴሪያዎች (ማይክሮባዮም) ከጠቅላላው የአካል ጤና ጋር የተያያዘ መሆኑን አረጋግጧል። የሰሜን አሜሪካ የምግብ ልማድ ከፍተኛ የስኳር እና የተቀነባበረ ምግቦችን ያካትታል፣ ይህም ጠቃሚ ባክቴሪያዎችን (ፕሮባዮቲክስ) ይጎዳል እና ጎጂ ባክቴሪያዎችን ያበረታታል። ይህ ልዩነት ከኦቢሲቲ፣ ኮሌስትሮል ችግሮች፣ እንዲሁም ከክሮን ሲንድሮም እና ኢሪታብል ቦውል ሲንድሮም (IBS) ጋር የተያያዘ ነው። ምግቦች እንደ ኬፍር፣ ኮምቡቻ፣ ሳውርክራውት እና በፋይበር የበለፀጉ አትክልቶች ማይክሮባዮምን ለመርዳት ይችላሉ።

የምግብ አለመመጣጠን እና የምግብ ምህዳር፡ ማህበራዊ-ኢኮኖሚያዊ ልዩነቶች

በሰሜን አሜሪካ ውስጥ የምግብ ጤና በማህበራዊ እና በኢኮኖሚያዊ ሁኔታ ላይ በጣም የተመሰረተ ነው። በሚሽገን ስቴት ዩኒቨርሲቲ የተደረገ ጥናት እንደሚያሳየው፣ ዝቅተኛ ገቢ ያላቸው ማህበረሰቦች ብዙ ጊዜ በ”ምግብ ምህዳር” ውስጥ ይገኛሉ፣ ይህም የተቀነባበረ ምግቦች በአከባቢያቸው በቀላሉ እና በርካታ ሲገኙ ጤናማ አማራጮች ግን ውድ እና ሩቅ የሆኑበት አካባቢ ነው። ይህ በከተማዎች እንደ ዴትሮይት እና ሊውዝቪል ውስጥ በግልጽ ይታያል። በተቃራኒው፣ ከፍተኛ ገቢ ያላቸው ማህበረሰቦች በቶራንቶ ወይም ሳን ፍራንሲስኮ እንደሚገኙ ያሉ ጤናማ ምግቦችን በቀላሉ ማግኘት ይችላሉ።

የግለሰብ የምግብ አዘገጃጀት (Personalized Nutrition) እና ቴክኖሎጂ

የምግብ ሳይንስ አሁን ወደ ግለሰብ የምግብ አዘገጃጀት እየተሻሻለ ነው። ኩባንያዎች እንደ 23ኤንዲሚ እና ኑትሪጂኖሚክስ የግለሰብን ጂኖም በመተንተን ለእያንዳንዱ ሰው ተስማሚ የሆነ