ምድር ማጥለቅለቅ እና መወርወር ምንድን ነው?
በዓለም አቀፍ ደረጃ፣ ምድር ማጥለቅለቅ በንፁህ ቃል በረሃ መስፋፋት ሳይሆን በአስከፊ ሁኔታ የሚበላሽ የምድር ማደባለቅ ሂደት ነው። ይህም በተፈጥሮ እና በሰው ልጅ እርምጃ ምክንያት የሚከሰት ሲሆን የአፈር ምርታማነትን፣ የሕይወት ዝርያዎችን እና የስርዓተ-አየር መስተጋብርን ለማጣት ያደርጋል። የምድር መወርወር ደግሞ የበለጠ ሰፊ ፅንሰ-ሀሳብ ሲሆን የምድር ምርታማነት አጠቃላይ መቀነስን ያጠቃልላል። ይህም በአካላዊ፣ ኬሚካላዊ ወይም ባዮሎጂካላዊ ሁኔታዎች ሊከሰት ይችላል። በየተባበሩት መንግስታት የአካባቢ ጥበቃ ፕሮግራም (UNEP) እና በየምድር ማጥለቅለቅ በተመለከተ ዓለም አቀፍ ስምምነት (UNCCD) መሰረት፣ እነዚህ ሂደቶች ለሰብዓዊ እድገት ከፍተኛ አደጋ ናቸው።
በምስራቅ አገር እና በሰሜን አፍሪካ (MENA) ክልል ያለው የሁኔታ አስጨናቂነት
የMENA ክልል በዓለም ላይ ከፍተኛ የውሃ ጉድለት እና የረሃብ ሁኔታ ያለበት ክልል ነው። ከአለም አቀፍ የምድር ማጥለቅለቅ መሬት ከ85% በላይ በዚህ ክልል ውስጥ ነው የሚገኘው። በየዓለም ባንክ የተሰጠ ግምት እንደሚያሳየው፣ በክልሉ ውስጥ ያለው የምድር መወርወር በዓመት ከ1% በላይ የኢኮኖሚ እድገትን ያጎዳል። ከታዋቂ ምሳሌዎች መካከል አልጀርያ፣ ሞሮኮ፣ ሳውዲ አረቢያ፣ ኢራን፣ ሶማሊያ፣ ሱዳን፣ ግብጽ እና ሊቢያ ይገኙበታል። በሶርያ እና ኢራቅ ውስጥ ያለው የጦርነት ሁኔታ የምድር መወርወርን ሂደት በከፍተኛ ሁኔታ አፋጥኗል።
የአየር ንብረት ለውጥ እና የውሃ ጉድለት
በየአየር ንብረት ለውጥ በተመለከተ መንግስታት ስብሰባ (IPCC) ዘገባዎች መሰረት፣ የMENA ክልል የሙቀት መጨመር ከዓለም አማካይ በላይ የሆነበት ክልል ነው። ይህም የእርጥበት መጠንን ይቀንሳል እና የዝናብ ንድፍን ያጣማል። ከፍተኛ የሙቀት ማዕበሎች በኩዌት፣ አረብ ኢሚሬትስ እና ኦማን ውስጥ በተደጋጋሚ ይመዘገባሉ። የክልሉ የውሃ አቅርቦት በከፍተኛ ሁኔታ በኒል ወንዝ፣ ጤግሬ ወንዝ፣ ፈረት ወንዝ እና ዮርዳኖስ ወንዝ ላይ የተመሰረተ ሲሆን፣ የውሃ ግጭቶች እየጨመሩ መጥተዋል።
ዋና ዋና ምክንያቶች እና ማስከተልያዎች
በክልሉ የምድር ማጥለቅለቅ እና መወርወር በተፈጥሮ እና በሰው ሰራሽ ምክንያቶች የተነሳ ነው።
1. ያልተስተካከለ የምድር አጠቃቀም
በርካታ አገሮች እንደ ሞሮኮ እና ቱኒዚያ በታሪክ የእርሻ ስርዓት ላይ በመመስረት እየተሰፋ ያለውን ሕዝብ ለማትረፍ ከፍተኛ ግፊት አላቸው። ይህም ወደ ከመሬት አቅም በላይ አጠቃቀም፣ የአፈር ማጥለቅለቅ እና የአካባቢ ዝርያዎች መጥፋት ያመራል። በሱዳን እና ሞሪታኒያ ውስጥ ያለው ከመሬት አቅም በላይ የእንስሳት መሰማራት እንዲሁም ዋና ምክንያት ነው።
2. የውሃ ማሰራጨት እና የግብርና ዘዴዎች
በአረባዊ አገሮች ውስጥ እንደ ሳውዲ አረቢያ ያሉ አገሮች በከፍተኛ ሁኔታ የንጥል ማዕድን ውሃን በመጠቀም ለግብርና የሚያገለግል ውሃ አውጥተዋል፣ ይህም የማይበቃ ሀብት ነው። በተጨማሪም፣ በግብጽ እና ሱዳን ውስጥ የተለመደው የውሃ መስፈራራት ዘዴ የጨው መጠንን ከፍ እንዲል ያደርጋል።
3. የከተማ መስፋፋት እና የመሠረተ ልማት ፕሮጀክቶች
እንደ ዱባይ፣ ሪያድ እና ካይሮ ያሉ ፈጣን እያደጉ ከተሞች የአፈር ሽፋንን በማጥፋት ላይ ተጽዕኖ አሳድረዋል። በሊቢያ ውስጥ ያለው የሰው ሰራሽ ወንዝ ፕሮጀክት እንዲሁም የአካባቢ ተጽዕኖ ጥናቶች ያስፈልጉታል።
4. የእንጨት ፍላጎት እና የዕጽዋት መጥፋት
ለነዳጅ እና ለግንባታ የሚውለው የእንጨት ፍላጎት በየመን፣ ጅቡቲ እና ኤርትራ ውስጥ የዕጽዋት መጥፋትን አስከትሏል። ይህም አፈሩን ለነፋስ እና ለውሃ መጥፋት ተጋላጭ ያደርገዋል።
የኢኮኖሚ እና የማህበረሰብ ተጽዕኖ
የምድር መወርወር በቀጥታ በሕይወት መኖር ላይ ተጽዕኖ ያሳድራል። በሶማሊያ፣ ኢትዮጵያ እና ኬንያ ሰሜን ክፍሎች ውስጥ የሚከሰተው ድርቅ በተደጋጋሚ የምግብ አለመበቃት እና የውስጥ ፈልሰፍ ያስከትላል። የግብርና ምርት መቀነስ የአገር ውስጥ ጠቅላላ ምርት (GDP) ላይ ተጽዕኖ ያሳድራል፣ በተለይም በሱዳን እና ኢራቅ ውስጥ የግብርና ኢኮኖሚ ያላቸው አገሮች።
| አገር | የምድር ማጥለቅለቅ ያለባት መሬት (%) | ዋና ማስከተልያ | የሚታወቁ ፕሮጀክቶች/ፖሊሲዎች |
|---|---|---|---|
| አልጀርያ | ከ 85% በላይ | ነፋስ መጥፋት፣ ከመሬት አቅም በላይ እንስሳት መሰማራት | “የሰሜን ሰብል ባለስልጣን”፣ “የአረንጓዴ ግድብ” ፕሮጀክት |
| ሳውዲ አረቢያ | ከ 90% በላይ | የንጥል ማዕድን ውሃ አጠቃቀም፣ ከፍተኛ የእንስሳት መሰማራት | “የሳውዲ በርሃ ለምድር ማሻሻያ” ፕሮጀክት፣ ኔዎም ከተማ |
| ሞሮኮ | ከ 75% በላይ | የውሃ ጉድለት፣ የአፈር ማጥለቅለቅ | “የሞሮኮ አረንጓዴ ፕላን”፣ ኖረስ የፀሐይ ኃይል ፕሮጀክት |
| ግብጽ | ከ 95% በላይ | የኒል ወንዝ ውሃ ግፊት፣ የከተማ መስፋፋት | የአረንጓዴ መስመር ፕሮጀክት፣ በአል-ሰሲስ የሚገኘው የአዲስ የግብርና መሬት ልማት |
| ኢራን | ከ 80% በላይ | ድርቅ፣ ያልተስተካከለ የግብርና ውሃ አጠቃቀም | የውሃ ማስተላለፊያ ፕሮጀክቶች፣ የኡርሚያ ሀይቅ መቀነስ ተግባራዊ ማድረግ |
| ሱዳን | ከ 70% በላይ | የዕጽዋት መጥፋት፣ የእንስሳት መሰማራት፣ የውሃ አስተዳደር | የደርፍ ወንዝ ልማት ፕሮጀክቶች፣ በ |
የክልላዊ እና ዓለም አቀፍ ምላሾች እና ስልቶች
በርካታ አገሮች እና ዓለም አቀፍ ተቋማት ይህንን ተግባራዊ ለማድረግ እየሰሩ ነው።
የተባበሩት መንግስታት እና ዓለም አቀፍ ተቋማት
የምድር ማጥለቅለቅ በተመለከተ ዓለም አቀፍ ስምምነት (UNCCD) ዋና መሪ አካል ነው። እንደ የአረባዊ አገሮች ልማት ባንክ (AFESD) እና የእስላም ልማት ባንክ (IsDB) ያሉ ተቋማት የአረንጓዴ ልማት ፕሮጀክቶችን ያግዛሉ። በ2030 ዘመናዊ እድገት አላማዎች (SDGs)፣ በተለይም አላማ 15 (በደረቅ ምድር ላይ ሕይወት) ይህንን ጉዳይ ያነጋግራል።
የአገር ውስጥ ስልቶች እና ቴክኖሎጂዎች
- የውሃ ማስቀመጥ እና አስተዳደር፡ በኢራን ውስጥ የቃናት (የጥንታዊ የውሃ ቱናሎች) እንደገና ማልማት። በጁርዴን ውስጥ የውሃ ማጠራቀሚያ ግንባታ።
- የአረንጓዴ ግድብ ፕሮጀክቶች፡ በአልጀርያ እና ቱኒዚያ ውስጥ የዛፍ ተክል መትከል ለነፋስ መጥፋት መከላከያ ለመፍጠር።
- ዘመናዊ የግብርና ቴክኖሎጂ፡ በእስራኤል ውስጥ የዲሪፕ አይሪጌሽን እና የአድፍ ቴክኖሎጂ አጠቃቀም። በአረብ ኢሚሬትስ ውስጥ የ
- የተራራማ አካባቢ ማሻሻያ፡ በሊባኖስ እና ሶርያ ውስጥ የተራራ አካባቢ የአፈር ማስጠበቂያ ዘዴዎች።
የሚገኙ እድሎች እና የወደፊት እቅዶች
ምንም እንኳን አደጋው ከፍተኛ ቢሆንም፣ በክልሉ ውስጥ አዳዲስ እድሎች እየተፈጠሩ ነው።
የፀሐይ ኃይል ልማት፡ በሳውዲ አረቢያ ውስጥ ያለው ኔዎም ፕሮጀክት እና በሞሮኮ ውስጥ ያለው ኖረስ የፀሐይ ኃይል ፋብሪካ ከፍተኛ የኃይል ፍላጎትን ለማሟላት የሚያስችሉ ሲሆን የካርቦን እርጥበትን ይቀንሳሉ። በግብጽ ውስጥ ያለው ቤንባን ፀሐይ ኃይል ፓርክ እንዲሁም ታዋቂ ነው።
የአረንጓዴ ሃይድሮጅን ኢኮኖሚ፡ እንደ ኦማን እና ሳውዲ አረቢያ ያሉ አገሮች በንጹህ ኃይል ላይ ያተኮረ ኢኮኖሚ ለመገንባት እየሞከሩ ነው።
የብስለት ያለው የእርሻ ስርዓት፡ በጁርደን ውስጥ የዓለም አቀፍ የውሃ አስተዳደር ኢንስቲትዩት (IWMI) እና በሞሮኮ ውስጥ የአል አዋን ድርጅት የውሃን ቆጣቢ የእርሻ ዘዴዎች እያስተዋወቁ ነው።
የህዝብ ተሳትፎ እና የባህል እውቀት
የአካባ
ISSUED BY THE EDITORIAL TEAM
This intelligence report is produced by Intelligence Equalization. It is verified by our global team to bridge information gaps under the supervision of Japanese and U.S. research partners to democratize access to knowledge.
The analysis continues.
Your brain is now in a highly synchronized state. Proceed to the next level.