መግቢያ፡ አለም አቀፉ ተጽዕኖ እና ክልላዊ ትኩረት
የአየር ንብረት ለውጥ ዛሬ ሰብዓዊነት የሚጋፈጠው ትልቁ ተግዳሮት ነው። ይህ አለም አቀፍ ችግር በተለያዩ ክልሎች ላይ የተለያየ ኃይል ያለው ቢሆንም፣ እስያ እና ፓስፊክ ክልሎች ከፍተኛ ተጽዕኖ የሚደርስባቸው እና በተመሳሳይ ጊዜ የመፍትሄው ቁልፍ የሆኑባቸው ናቸው። ይህ ክልል የዓለም ሕዝብ ከ60% በላይ የሚኖርበት፣ ከቻይና እና ህንድ አንስቶ እስከ ትናንሽ ደሴታዊ አገሮች እንደ ኪሪባቲ፣ ቱቫሉ እና ፊጂ ያሉ ሀገሮችን የሚያጠቃልል ነው። የአየር ንብረት ለውጥ ሳይንሳዊ መሠረት መረዳት በዚህ ክልል ለተለያዩ ማህበረሰቦች፣ ለኢኮኖሚዎች እና ለስነ-ምህዳር የሚደርሰውን ውስብስብ ተጽዕኖ ለመገንዘብ አስፈላጊ ነው።
የአየር ንብረት ለውጥ መሠረታዊ ሳይንስ
የአየር ንብረት ለውጥ በምድር ከጨረቃ የሚመጣውን የፀሐይ ጨረር የሚይዝ የሙቀት ሽፋን በሰው ሰራሽ እንቅስቃሴዎች ምክንያት መጠን እየጨመረ መምጣቱን ያመለክታል። ይህ የሙቀት ሽፋን በግሪንሃውስ ጋዞች ይፈጠራል። በተለይም ካርቦን ዳይኦክሳይድ (CO₂)፣ ሜቴን (CH₄)፣ ናይትሮጅን ኦክሳይድ (N₂O) እና ፍሎሮን ጋዞች የፀሐይን ጨረር ይይዛሉ እና ሙቀትን በምድር ላይ ያቆያሉ።
የግሪንሃውስ ጋዞች ምንጭ እና አሰራር
ከኢንዱስትሪያል አብቃቂው በኋላ የነዳጅ ማቃጠል ዋነኛው የግሪንሃውስ ጋዞ ምንጭ ሆኗል። በእስያ እና በፓስፊክ ክልል ውስጥ፣ በቻይና፣ ህንድ፣ ጃፓን፣ ኢንዶኔዢያ እና ኦስትራሊያ ያሉ በካርቦን የተሞሉ ኢኮኖሚዎች በከፍተኛ ሁኔታ ያስተዋላሉ። በተጨማሪም የእርሻ ስራዎች፣ እንደ የሩዝ ማሳዎች ያሉ ዘዴዎች ሜቴን ጋዝ ያመነጫሉ፣ የዱር እንስሳትን ማርቆት እና የእንስሳት እርባታ ደግሞ የሜቴን እና ናይትሮጅን ኦክሳይድ መጠን ይጨምራሉ። የእንጨት መቁረጥ እና የደን መጥፋት በኢንዶኔዢያ፣ ፓፑዋ ኒው ጊኒ እና ማሌዢያ ውስጥ እየተከሰተ ያለው አንዱ ዋነኛ ምንጭ ነው።
በእስያ እና በፓስፊክ ክልል የሙቀት መጨመር የተለየ ባህሪ
ይህ ክልል የሙቀት መጨመርን ከአለም አማካኝ በላይ የሚያጋጥመው ነው። በየአለም የአየር ንብረት ለውጥ ፓነል (IPCC) ዘንድ፣ የእስያ አህጉር ከ20ኛው ክፍለ ዘመን መጀመሪያ ጀምሮ በ1.2 ዲግሪ ሴንቲግሬድ በአማካይ ተሞቅቷል፣ ይህም ከአለም አማካኝ የሙቀት መጨመር በላይ ነው። በአርክቲክ ክልል ላይ የሚደርሰው ከፍተኛ ሙቀት የእስያን የአየር ንብረት ስርዓት በማዛባት በሞንጎሊያ እና በሲበርያ ላይ ከፍተኛ ተጽዕኖ ያሳድራል።
የባህር ደረጃ ከፍተኛ መሆን
የባህር ደረጃ ከፍተኛ መሆን በፓስፊክ ደሴታዊ አገሮች ላይ አስፈሪ አደጋ ነው። በየአለም ባንክ መረጃ መሰረት፣ በፓስፊክ አገሮች ውስጥ ከ80% በላይ የሚሆኑት ሕዝብ በባህር ዳርቻ አካባቢ ይኖራሉ። ከ3 እስከ 5 ሚሊ ሜትር በዓመት የሚጨምር የባህር ደረጃ ከፍተኛ መሆን በማርሻል አይላንድስ፣ ሶሎሞን አይላንድስ እና ቱቫሉ ላይ ሙሉ ሀገሮችን ለመጥፋት አደጋ ላይ ያቀላቅላል።
የአየር ንብረት ለውጥ በክልሉ ላይ የሚያሳድራቸው ተጽዕኖዎች
የአየር ንብረት ለውጥ ተጽዕኖ በእስያ እና በፓስፊክ ክልል በተለያዩ መንገዶች ይታያል። እነዚህም፡-
1. የአየር ንብረት አደጋዎች መጠን እና ኃይል መጨመር
የሙቀት መጨመር የአየር ንብረት አደጋዎችን ከፍ ያደርጋል። በባንግላዲሽ እና በፊሊፒንስ የሚከሰቱ የዝናብ ማደር እና የማርጋት ተፈንታዎች በየዓመቱ እየተደገሙ እና እየባረኩ ይመጣሉ። በ2020 ዓ.ም. በፊሊፒንስ ላይ የወደቀው ታይፉን ሃይየን ከታሪክ ውስጥ ከገቡት በጣም ኃያል የሆኑ የአየር ንብረት አደጋዎች አንዱ ነው። በአውስትራሊያ ደግሞ በ2019-2020 ዓ.ም. የነበረው “ጥቁር ሕይወት” የደን እሳት ወቅት ከ46 ሚሊዮን ሄክታር በላይ መሬት አቃጥሏል።
2. የውሃ አቅርቦት እና ደረቅ ውጥ
የሃይማሎያ ተፅእኖዎች ለውጥ የውሃ አቅርቦትን በከፍተኛ ሁኔታ ይጎዳሉ። በህንድ ውስጥ ያለው ጋንጌስ ወንዝ ስርዓት በማዕበል ላይ የተመሰረተ ነው፣ የሙቀት መጨመር ግን ይህንን ስርዓት ያዛባል። በቻይና ውስጥ ያለው የደቡብ-ሰሜን ውሃ ማከፋፈያ ፕሮጀክት የውሃ እጥረትን ለመቋቋም የተነደፈ ቢሆንም፣ የአየር ንብረት ለውጥ የወንዞችን ፍሰት ለመቀነስ አደጋ ላይ ያስቀምጣል።
3. የግብርና ምርታማነት መቀነስ
የአየር ንብረት ለውጥ የግብርና ምርታማነትን በቀጥታ ይጎዳል። በየአለም ምግብ ፕሮግራም (WFP) እና FAO የቀረቡ የምርመራ ውጤቶች እንደሚያመለክቱት፣ በእስያ ውስጥ የሚመረቱ ዋና ዋና እህሎች እንደ ሩዝ፣ ስንዴ እና እንጉዳይ ምርታማነት በሙቀት መጨመር እየቀነሰ መምጣቱን ያሳያሉ። በቬትናም የሜኮንግ ወንዝ ዴልታ አካባቢ የባሕር ውሃ ገባት በሩዝ ማሳዎች ላይ ከፍተኛ ተጽዕኖ እያሳደረ ነው።
የክልሉ አገሮች የሚያደርጉት ምላሾች እና የተቀናጀ ተግባራት
ክልሉ የአየር ንብረት ለውጥን ለመቋቋም የተለያዩ ስትራቴጂዎችን እየተጠቀመ ነው። እነዚህም፡-
የተቀናጀ ተግባራት እና ዓለም አቀፍ ስምምነቶች
ብዙ አገሮች በየተባበሩት መንግሥታት የአየር ንብረት ለውጥ ፍሬምወርክ ኮንቬንሽን (UNFCCC)፣ ኪዮቶ ፕሮቶኮል እና ፓሪስ ስምምነት ስም አውጥተዋል። በፓሪስ ስምምነት መሰረት፣ አገሮች የተወሰነ የሆነ መዋጮ (NDC) እንዲያቀርቡ ተደርጓል። ለምሳሌ ህንድ ከ2005 ዓ.ም. የካርቦን ውጤታማነትን በ45% ለመቀነስ ቃል ገብቷል። ጃፓን ደግሞ ከ2013 ዓ.ም. የሙቀት መጨመርን በ46% ለመቀነስ ያለውን አላማ አስታውቋል።
የእንጨት መቁረጥ መቀነስ ፕሮግራሞች
ኢንዶኔዢያ በየአለም ባንክ እገዛ ከ2010 ዓ.ም. ጀምሮ የእንጨት መቁረጥ መቀነስ (REDD+) ፕሮግራምን በመተግበር ላይ ይገኛል። በማሌዢያ ውስጥም የእንጨት መቁረጥ ለማስቆም በርካታ ህጎች ተወጥነዋል።
የተፈጥሮ ሀብቶች አስተዳደር እና የማቋቋም አቅም
የአየር ንብረት ለውጥን ለመቋቋም የተፈጥሮ ሀብቶች አስተዳደር ቁልፍ ነው። የማንግሮቭ ጫካዎች፣ የኮራል ማጥለቅለቆች እና ደን ሽፋን ካርቦንን የሚያሰብሱ አስፈላጊ ስርዓቶች ናቸው።
የኮራል ማጥለቅለቆች ጥበቃ
የኦስትራሊያ ግሬት ባሪየር ሪፍ እና በፊሊፒንስ ውስጥ ያለው ቱባታሃ ሪፍ የኮራል ማጥለቅለቆች ስርዓት በሙቀት መጨመር እና በባህር ውሃ አሲዲፊኬሽን ምክንያት ከፍተኛ አደጋ ላይ ይገኛሉ። እነዚህን ስርዓቶች ለመጠበቅ የተለያዩ ፕሮግራሞች እየተካሄዱ ነው።
| አገር/ክልል | ዋና የአየር ንብረት ለውጥ ተጽዕኖ | የማቋቋም ተግባር | የመዋጮ (NDC) ዋና አላማ |
|---|---|---|---|
| ባንግላዲሽ | የባህር ደረጃ ከፍተኛ መሆን፣ የዝናብ ማደር | የጎርፍ ትንበያ ስርዓት፣ የመከላከያ ግድቦች ግንባታ | ከ2005 እስከ 2030 ዓ.ም. የሙቀት መጨመርን በ21.8% ማሳነስ |
| ቻይና | ደረቅ ውጥ፣ የከተማ አየር ብክለት | የፀሐይ ኃይል ፕሮጀክቶች፣ የኤሌክትሪክ መኪና ማስተዋወቅ | ከ2030 ዓ.ም. በፊት የካርቦን ማምረት ከፍተኛ ለማድረግ እና ከ2060 ዓ.ም. በፊት ካርቦን ማይበላሽ ሀገር ለመሆን |
| ፊጂ | የባህር ደረጃ ከፍተኛ መሆን፣ የማርጋት ተፈንታ | የባህር ዳርቻ ግንባታ ማጠናከር፣ የማህበረሰብ ማስተማር | ከ2030 ዓ.ም. በፊት የሙቀት መጨመርን በ30% ማሳነስ (ከቤት ውስጥ አቅም) |
| ህንድ | የሙቀት ማዕበል፣ የውሃ እጥረት | የአገር አቀፍ የፀሐይ ኃይል ማሻሻያ፣ የእንጨት መቁረጥ መቀነስ | ከ2005 እስከ 2030 ዓ.ም. የካርቦን ውጤታማነትን በ45% ማሳነስ |
| ኪሪባቲ | የባህር ደረጃ ከፍተኛ መሆን፣ የጨው ውሃ ገባት | የጎርፍ መከላከያ ስርዓት፣ የአረፍተ ነገር ማሻሻያ | ከ2020 እስከ 2030 ዓ.ም. የሙቀት መጨመርን በቢሆን ከ61.8% ወይም ከቤት ውስጥ አቅም በላይ ማሳነስ |
የምርምር እና ቴክኖሎጂ ሚና
የአየር ንብረት ለውጥን ለመቋቋም የሳይንስ ምርምር እና ቴክኖሎጂ አስፈላጊ ሚና አላቸ
ISSUED BY THE EDITORIAL TEAM
This intelligence report is produced by Intelligence Equalization. It is verified by our global team to bridge information gaps under the supervision of Japanese and U.S. research partners to democratize access to knowledge.
The analysis continues.
Your brain is now in a highly synchronized state. Proceed to the next level.