የጠፈር ምረቃ፡ መሬት፣ ጨረቃ እና መካከለኛው ምስራቅ ከሰሜን አፍሪቃ የሚጋፈጡት ተግዳሮቶች

መግቢያ፡ አዲሱ የጠፈር ዘመን እና አካባቢያዊ ተሳትፎ

የሰው ልጅ ወደ ጠፈር የሚወጣበት ርብዕ ከስፕትኒክ 1 እና አፖሎ 11 ጊዜ ጀምሮ በጣም ተለውጧል። በ21ኛው ክፍለ ዘመን የጠፈር ምረቃ ተግባር በተለይም በመሬት እና በጨረቃ ላይ የተመሠረተ ረገድ ከግለሰብ ኩባንያዎች እንደ ስፔስኤክስ፣ ብሉ ኦሪጅን እና ቫርጂን ጋላክቲክ ጋር በመቀላቀል አዲስ ፍጥነት አግኝቷል። በዚህ ሂደት ውስጥ ከመካከለኛው ምስራቅ እና ከሰሜን አፍሪቃ አገሮች የሚመጡ የሀገር ውስጥ የጠፈር ኤጀንሲዎች እና ሳይንስ ተቋማት እየጨመረ የመጣ ሚና እየተጫወቱ ነው። አገሮች እንደ ሕብራች አረብ ኤምሬትስ፣ ሳውዲ አረቢያ፣ ቱርክ፣ ሞሮኮ፣ ግብጽ እና አልጄሪያ የጠፈር ፕሮግራሞቻቸውን በፍጥነት እያዳበሩ እና በዓለም አቀፍ የጠፈር ምርምር እና ልማት ውስጥ አስፈላጊ ተሳታፊዎች ሆነው እየታዩ ነው።

የመካከለኛው ምስራቅ ከሰሜን አፍሪቃ የጠፈር ራስን የመቻቻል ፍላጎት

ከታሪክ አንጻር የጠፈር ምርምር በአሜሪካ እና ሶቭየት ህብረት (አሁን ሩሲያ) መካከል በሚደረገው ውድድር የተሞላበት ቢሆንም፣ አሁን ባለው ዘመን ብዙ አገሮች በዚህ መስክ ላይ ተጽዕኖ ማሳደር እየፈለጉ ነው። በመካከለኛው ምስራቅ እና በሰሜን አፍሪቃ አገሮች የጠፈር ፍላጎት በኢኮኖሚ፣ በቴክኖሎጂ ማህበረሰብ እንዲሁም በምድራዊ እና በአለም አቀፍ ዲፕሎማሲ ላይ ያለው ስትራቲጂካዊ ማነቆ የተነሳ ነው። የአል-አሜር ሳት የሕብራች አረብ ኤምሬትስ የመጀመሪያው አርባ ሰው ሆኖ በ2019 ዓ.ም. ወደ አህያ የህንፃ ዓለም አቀፍ ጠፈር ጣቢያ መጓዙ ለክልሉ አገሮች አንድ ትልቅ ምንጭ ኩራት እና መነሳሻ ሆኗል። በተመሳሳይ የሳውዲ አረቢያ የሳውዲ ጠፈር ኮሚሽን የራያና ባርካዊ የተባለችውን የመጀመሪያዋን የሳውዲ አርባ ሰው በ2023 ዓ.ም. ወደ አህያ ላከ።

የክልሉ ዋና ዋና ተሳታፊዎች እና ፕሮጀክቶች

እያንዳንዱ አገር የራሷን ልዩ መንገድ እየፈጠረች ነው፡-

• ሕብራች አረብ ኤምሬትስ፡ በ የሚገኘውን ሙሐመድ ቢን ራሽድ የጠፈር ማዕከል በመጠቀም በ2037 ዓ.ም. ወደ መሬት የሚያርፍ መንኮራኩር ለመገንባት የፕሮጀክት ሲራ በመባል የሚታወቀውን አስመልክቶ አቅዷል። የኤምሬትስ የጠፈር ኤጀንሲ አል-አሜር ሳት የ የሚባለውን የምርመራ መንኮራኩር አምርቷል።
• ሳውዲ አረቢያ፡ በ2030 ዓ.ም. የራሷን የመሬት ምርመራ መንኮራኩር ለመገንባት እና የጠፈር ማህበረሰብን ለማሳደግ የሚያስችል የሳውዲ የጠፈር ስትራቲጂ አውጥታለች።
• ቱርክ፡ በ2022 ዓ.ም. የቱርክ የጠፈር ኤጀንሲ ቱርክ አይስፓስ ኤጀንሲ (ቲዩኤ) ተመሠርታለች፣ እና በ2030 ዓ.ም. ወደ ጨረቃ ራስን የሚያርፍ መንኮራኩር ለመላክ እቅድ አውጥታለች።
• ግብጽ፡ ከብዙ አመታት በፊት የጀመረውን የጠፈር ፕሮግራም አድስታ በግብጽ ብሔራዊ የጠፈር ኤጀንሲ በኩል እያጠናከረች ነው፣ እና የኢጂፕትሳት 2 የሚባለውን የግብጽ ሳተላይት አምርታለች።
• ሞሮኮ፡ በ2017 ዓ.ም. ወደ ምድር ምህዋር የላከችው ሞሮኮ ሳተላይት 1 (ሙሐሪቅ) የአፍሪቃ አገሮች በራሳቸው ገንዘብ እና ቴክኖሎጂ የገነቡት ከመጀመሪያዎቹ ሳተላይቶች አንዱ ነው።
• አልጄሪያ፡ ከአልሰት የሚመራው አልጄሪያ የጠፈር ኤጀንሲ (ኤሲኤል) ብዙ የግብርና፣ የመሬት አጠቃቀም እና የአየር ንብረት ምልከታ ሳተላይቶችን አምርታለች።

ወደ ጨረቃ መመለስ፡ አርቴሚስ ፕሮግራም እና አካባቢያዊ ትብብር

የናሳ አርቴሚስ ፕሮግራም ሰዎችን እንደገና ወደ ጨረቃ ለማምጣት እና በዚያ ለረጅም ጊዜ መኖር ለማስቻል የተቀየረ ነው። ይህ ፕሮግራም በዓለም አቀፍ ትብብር ላይ የተመሠረተ ሲሆን ከመካከለኛው ምስራቅ እና ከሰሜን አፍሪቃ አገሮች የሚገኙ አጋሮችን ያካትታል። ለምሳሌ ሕብራች አረብ ኤምሬትስ የጌትዌይ የጨረቃ ጣቢያ ፕሮጀክት ላይ በማስተባበር እና በኦሪዮን መንኮራኩር ላይ የምርምር ቦታ በመስጠት ትሳትፋለች። በተመሳሳይ ሳውዲ አረቢያ እና ባህሬን በአርቴሚስ ስምምነቶች ላይ ፊርማ አድርገዋል፣ ይህም የጨረቃ ምርምር ሕግን የሚያስተባብሩ ዓለም አቀፍ ስምምነቶች ናቸው።

የጨረቃ ምርምር ለክልሉ ጠቀሜታ

ለክልሉ አገሮች የጨረቃ ምርምር ብቻ ሳይሆን የቴክኖሎጂ ማህበረሰብን ለማሳደግ፣ አዲስ የሳይንስ እና ምህንድስና መስኮች ለመፍጠር እና ለልማት የሚያስችሉ ከፍተኛ ቴክኖሎጂዎችን ለማፍራት እድል ይሰጣል። የካታር የካታር ሳይንስ እና የምህንድስና ቴክኖሎጂ ፋንዳሽን (ኪው.ኤፍ.ኤስ.ቲ) እና የኦማን ሱልጣን ቃቡስ ዩኒቨርሲቲ እንደዚህ አይነት ምርምር ውስጥ እየተሳተፉ ነው።

የመሬት ምረቃ፡ የረጅም ጊዜ ራዕይ እና ተግዳሮቶች

ወደ መሬት መጓዝ የሰው ልጅ ታሪክ ውስጥ በጣም አስቸጋሪ የሆነ የምርምር ዕቅድ ነው። ኩባንያዎች እንደ ስፔስኤክስ (የስታርሺፕ መንኮራኩር) እና ብሉ ኦሪጅን የ መንኮራኩርን በመስራት ላይ ቢሆኑም፣ ብዙ ተግዳሮቶች አሉ። ከነዚህም ውስጥ ከፍተኛ የጨረቃ ጨረር፣ ከመሬት ርቀት (ከ55 ሚሊዮን እስከ 400 ሚሊዮን ኪ.ሜ)፣ የመከላከያ ስርዓት እና የረጅም ጊዜ የሰውነት ተጽዕኖዎች ይገኙበታል። ለክልሉ አገሮች የመሬት ምረቃ ማለት በዚህ ውስብስብ ዕቅድ ውስጥ በሳይንሳዊ ምርምር፣ በምህንድስና እና በገንዘብ አማካኝነት ሚና ማግኘት ማለት ነው።

የክልሉ ልዩ አስተዋፅዖዎች

ከመካከለኛው ምስራቅ እና ከሰሜን አፍሪቃ የሚመጡ ሳይንቲስቶች ከፍተኛ አስተዋፅዖ ሊሰጡ የሚችሉት በሚከተሉት መስኮች ነው፡-

• የምድር አሰራር (Terraforming) ምርምር፡ በሕብራች አረብ ኤምሬትስ ውስጥ ያሉ የማስዳር ዩኒቨርሲቲ እና ካሊፋ ዩኒቨርሲቲ ኦፍ ሳይንስ እና ቴክኖሎጂ ያሉ ተቋማት በምድር አሰራር እና በተዘጋ የሕይወት ድጋፍ ስርዓቶች (ሲ.ኤል.ኤስ.ኤስ) ላይ ምርምር ማድረግ ይችላሉ።
• የውሃ ምርመራ፡ በደረቅ አካባቢዎች ውሃን ለማግኘት እና ለማስተዳደር ያለው ብዙ አመታት ልምድ ወደ መሬት ላይ ውሃን ለመፈለግ የሚያገለግል ቴክኖሎጂ ሊሆን ይችላል።
• የፀሐይ ኃይል ቴክኖሎጂ፡ ክልሉ በፀሐይ ኃይል ልማት ውስጥ ረጅም ታሪክ ስላለው ለመሬት ላይ የሚሰሩ ጣቢያዎች ዘላቂ የኃይል ምንጭ ሊያቀርብ ይችላል።

ዋና ዋና ቴክኖሎጂያዊ እና ሰውሰያዊ ተግዳሮቶች

የጠፈር ምረቃ በጣም ብዙ አይነት ተግዳሮቶችን ያስከትላል።

1. የጤና እና የህዋ ሳይንስ ተግዳሮቶች

ሰዎች በጨረቃ ወይም በመሬት ላይ ለረጅም ጊዜ ሲኖሩ የጨረቃ ጨረር፣ የስበት ኃይል መቀነስ (በመሬት ላይ 38% ብቻ) እና የስነ ፍጥነት ተፅዕኖዎች ከፍተኛ ስጋት ያስከትላሉ። የኪንግ ሳውድ ዩኒቨርሲቲ (ሳውዲ) እና የአል-አይን ዩኒቨርሲቲ (ኤምሬትስ) ያሉ ተቋማት በእነዚህ የሰውነት ተፅዕኖዎች ላይ ምርምር ማድረግ ይችላሉ።

2. የቴክኖሎጂ እና የመጓጓዣ ተግዳሮቶች

ወደ መሬት የሚወስድ መንገድ በአሁኑ ጊዜ በጣም ውድ እና አደገኛ ነው። የነዳጅ ማምረቻ፣ የሕይወት ድጋፍ ስርዓቶች እና የመኖሪያ ክፍሎች መገንባት አስፈላጊ ነው። የክልሉ ኩባንያዎች እንደ ቱርክስ ኤርስፔስ ኢንዱስትሪዝ ኤ.ኤስ. (ቲኤአይ) እና ታብራውክ (ሳውዲ) በምህንድስና እና በግንባታ ልምድ ሊረዱ ይችላሉ።

3. የገንዘብ፣ የፖለቲካ እና የሕግ ተግዳሮቶች

የጠፈር ምረቃ ከትራሊዮን ዶላር የሚሆን ወጪ ያስፈልገዋል። ይህ ለአንድ አገር ብቻ ሳይሆን ለብዙ አገሮች እና የግል ኩባንያዎች ትብብር የሚያስፈልገው ነው። በተጨማሪም የውጭ ሕዋ ሕግ (የጠፈር ሕግ)፣ የጠፈር ንብረት መብቶች እና የምርምር ውጤቶች እንዴት እንደሚጋሩ ግልጽ ያልሆኑ ጉዳዮች አሉ። የአልጄሪያ፣ ቱኒዚያ እና ሊቢያ ያሉ አገሮች በዓለም አቀፍ የጠፈር ሕግ ውይይቶች ላይ አስፈላጊ አመለካከት ሊያቀርቡ ይችላሉ።